Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH)

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH): Belirtiler, Testler ve Korunma

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (CYBH), cinsel temas sırasında kişiden kişiye geçebilen enfeksiyonlardır. Etkenler bakteri, virüs veya parazit olabilir. Bulaşma; vajinal, anal veya oral temasla, enfekte bölgedeki lezyonlarla temasla ya da bazı enfeksiyonlarda kan ve ortak enjektör kullanımıyla gerçekleşebilir. Gebelikte veya doğum sırasında anneden bebeğe geçiş de mümkündür.

CYBH’lerin bir bölümü uzun süre belirti vermeyebilir. Bu nedenle kişinin kendini sağlıklı hissetmesi, enfeksiyon taşımadığı anlamına gelmez. Bununla birlikte, test gereksinimi ve tarama sıklığı herkes için aynı değildir; kişinin öyküsü, belirtileri, temasın zamanı ve türü, gebelik durumu ve önceki testleri dikkate alınarak belirlenir.

Kimler CYBH testi yaptırmayı değerlendirmeli?

Aşağıdaki durumlarda hekimle görüşerek test gereksinimini değerlendirmek uygun olabilir:

1. CYBH tanısı alan veya belirtileri olan bir partnerle temas
2. Yeni partner, birden fazla partner ya da partnerlerin başka partnerlerinin olabileceği durumlar
3. Kondom kullanılmayan veya kondomun yırtıldığı temas
4. Genital, anal veya oral bölgede yara, akıntı, siğil ya da döküntü
5. İdrar yaparken yanma, kasık veya testis ağrısı, cinsel ilişki sırasında ağrı ya da beklenmeyen vajinal kanama
6. Daha önce CYBH tanısı almış olma
7. Gebelik veya gebelik planı
8. Enjektör ya da enjeksiyon malzemelerinin paylaşılması

Bu durumlar tek başına enfeksiyon bulunduğunu göstermez. Test önerileri enfeksiyona, yaşa, temas bölgesine ve kişisel risklere göre değişir. Örneğin CDC, cinsel olarak aktif bazı gruplarda klamidya ve gonore taramasını; başka gruplarda ise değerlendirmeyi belirli risklere ve maruz kalınan bölgelere göre planlar. 

CYBH belirtileri nelerdir?

Belirti varsa, bunlar enfeksiyona göre değişebilir. Olası belirtiler arasında şunlar bulunur:

1. Vajinal, penil veya anal akıntıda değişiklik
2. İdrar yaparken yanma veya ağrı
3. Genital, anal ya da ağız çevresinde yara, kabarcık veya siğil
4. Kaşıntı, döküntü ya da hassasiyet
5. Cinsel ilişki sırasında ağrı
6. Adet dönemi dışında kanama
7. Testislerde ağrı veya şişlik
8. Alt karın ya da kasık ağrısı

Bazı enfeksiyonlarda belirti görülmeyebilir. Ateş, halsizlik veya döküntü gibi genel belirtiler de tek başına CYBH tanısı koydurmaz. Şikâyet varsa test sonucunu beklemeden bir sağlık uzmanına başvurmak gerekir.

CYBH testleri nasıl yapılır?

Tek bir örnek türü bütün CYBH’leri saptamaz. Uygun test; şüphelenilen enfeksiyona, temasın gerçekleştiği vücut bölgesine ve temasın üzerinden geçen süreye göre seçilir.

1. Kan testleri: HIV, sifiliz ve hepatit B/C gibi enfeksiyonların değerlendirilmesinde kullanılabilir. Test türü ve takip testleri, enfeksiyona ve temas zamanına göre değişir.
2. PCR/NAAT testleri: Klamidya, gonore ve trikomonas gibi enfeksiyonlar için idrar veya uygun bölgeden alınan sürüntü örneği kullanılabilir. Oral ya da anal temas söz konusuysa boğaz veya rektum örneği gerekebilir. Örnek alınacak bölgeler klinik öyküye göre belirlenir. 

CYBH PCR paneli, panelde yer alan etkenleri araştırır; tüm CYBH’leri ve vücudun tüm bölgelerini otomatik olarak değerlendirmez. Kan testleri ile PCR testleri farklı enfeksiyonları araştırabildiğinden, kapsamlı değerlendirme için birden fazla test veya örnek türü gerekebilir. Test seçimini sağlık uzmanı, temas ve klinik öyküye göre planlamalıdır.

Temastan hemen sonra yapılan test, bazı enfeksiyonlar için erken kalabilir. Negatif sonuçun enfeksiyonu dışlayıp dışlamadığı ve testin ne zaman tekrarlanacağı kullanılan teste göre değerlendirilmelidir. Wellcare CYBH PCR paneli hakkında bilgi alın.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Nelerdir ?

1. HIV / AIDS
2. Hepatit B
3. Hepatit C
4. Frengi (Sifiliz)
5. Klamidya
6. Ureaplasma
7. Mycoplasma
8. Trikomonas
9. Gonore (Bel soğukluğu)
10. HPV (Genital siğil)
11. Herpes Simpleks
12. Haemophilus Ducreyi

CYBH’den nasıl korunulur?

1. Vajinal, anal ve oral cinsel temas sırasında kondomu doğru ve düzenli kullanmak bulaşma riskini azaltır. Ancak kondomun kapatmadığı cilt bölgelerindeki lezyonlarla bulaşabilen HPV, herpes ve sifilize karşı tam koruma sağlamayabilir.
2. Hepatit B ve HPV aşılarını, yaşınıza ve sağlık durumunuza göre hekiminizle değerlendirin.
3. Partnerinizle test, korunma ve cinsel sağlık hakkında açıkça konuşun.
4. Yeni veya devam eden risk varsa, uygun test sıklığını ve olası HIV korunma seçeneklerini sağlık uzmanıyla görüşün.
5. CYBH tanısı konursa partnerlerin test ve tedavi gereksinimi de değerlendirilmelidir.

HIV açısından olası bir temas son 72 saat içinde gerçekleştiyse, temas sonrası koruyucu tedavi (PEP) açısından acilen sağlık hizmetine başvurun. PEP’in mümkün olan en kısa sürede, en geç 72 saat içinde başlanması gerekir. 

Wellcare’de cinsel sağlık testleri

Wellcare’de cinsel sağlık taraması ve CYBH PCR paneli seçenekleri bulunmaktadır. Hangi testlerin uygun olduğu; belirtiler, temasın zamanı ve bölgesi, daha önce yapılan testler ve kişinin sağlık öyküsüyle birlikte değerlendirilmelidir. Gerekli durumlarda kan testi ile idrar veya sürüntü örnekleri birlikte planlanabilir.

Cinsel sağlık taraması ve paket seçeneklerini inceleyin.

Test ve örnek alımı için Lefkoşa ve Girne şubelerimize başvurabilirsiniz.