Frengi (Sifilis) Nedir ?

Frengi (Sifiliz) Nedir?

Sifiliz ya da frengi, Treponema pallidum bakterisinin neden olduğu, çoğunlukla cinsel temasla bulaşan bir enfeksiyondur. Bakteri, sifiliz yarası veya enfekte mukoza ile doğrudan temasla geçebilir. Yaralar genital veya anal bölgede, rektumda, ağızda ya da dudaklarda bulunabilir ve bazen fark edilmeyebilir. Sifiliz gebelik sırasında anneden bebeğe de bulaşabilir. 

Sifiliz nasıl bulaşır ve nasıl korunulur?

Bulaşma en sık vajinal, anal veya oral cinsel temas sırasında, enfeksiyon yarasıyla doğrudan temas sonucu gerçekleşir. Kondom kullanımı riski azaltır; ancak kondomun kapatmadığı bölgelerdeki yaralarla temas bulaşmaya yol açabilir.

1. Kondomu cinsel temas boyunca doğru ve düzenli kullanın.
2. Partnerinizde yara, döküntü veya sifiliz tanısı varsa test ve doktor değerlendirmesi tamamlanana kadar cinsel temastan kaçının.
3. Partnerinizle cinsel sağlık ve testler hakkında açıkça konuşun.
4. Gebelikte sifiliz taraması ve gerekli durumda tedavi, bebeğe bulaşmayı önlemek açısından önemlidir.

Sifiliz belirtileri nelerdir?

Sifiliz farklı dönemlerde farklı belirtiler oluşturabilir. Belirtiler kendiliğinden kaybolsa bile enfeksiyon vücutta kalabilir; bu nedenle kişinin iyileştiği sonucuna yalnızca belirtilerin geçmesine bakarak varılamaz.

Erken dönem

İlk belirti, bakterinin vücuda girdiği yerde ortaya çıkan, çoğunlukla ağrısız bir yara (şankr) olabilir. Yara genital veya anal bölgede, rektumda ya da ağızda görülebilir; fark edilmesi zor bir yerde bulunabilir. Yara tedavisiz de iyileşebilir, ancak enfeksiyon devam edebilir.

İkincil dönem

Deri döküntüsü, avuç içi veya ayak tabanlarını da tutabilir. Ateş, halsizlik, boğaz ağrısı, lenf bezlerinde büyüme, ağız içinde lezyonlar veya saçlarda bölgesel dökülme görülebilir. Bulgular kişiden kişiye değişir ve başka hastalıklarla karışabilir.

Gizli (latent) dönem

Kişide belirti olmayabilir; enfeksiyon kan testleriyle saptanabilir. Bu dönemin tanımı ve tedavi yaklaşımı, enfeksiyonun ne zamandır var olduğuna ilişkin klinik bilgiye bağlıdır.

Geç dönem ve organ tutulumları

Tedavi edilmeyen sifiliz yıllar sonra kalp-damar sistemi veya sinir sistemi gibi organları etkileyebilir. Nörosifiliz, göz sifilisi ve kulak sifilisi enfeksiyonun herhangi bir döneminde gelişebilir; yalnızca geç dönem hastalığı değildir. Görme veya işitmede değişiklik, şiddetli baş ağrısı, denge ya da duyu sorunları ortaya çıkarsa gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir. 

Sifiliz tanısı nasıl konur?

Sifiliz tanısı çoğunlukla kan testleriyle değerlendirilir. Tanıda genellikle iki farklı test grubu birlikte yorumlanır:

1. Treponemal testler: TPPA/TPHA veya EIA/CIA gibi testler, sifiliz bakterisine karşı gelişen antikorları saptar. Bu testler başarılı tedaviden sonra da uzun süre, bazen yaşam boyu pozitif kalabilir.
2. Treponemal olmayan testler: RPR veya VDRL, kantitatif titreleriyle birlikte enfeksiyonun değerlendirilmesinde ve tedavi yanıtının takibinde kullanılır. Sonuç, önceki sifiliz öyküsü ve tedavi bilgisiyle birlikte yorumlanır. 

Enfeksiyon çok erken dönemdeyse kan testleri henüz pozitifleşmemiş olabilir. Klinik şüphe veya yakın temas öyküsü varsa doktor tekrar testi, sıklıkla 2–4 hafta içinde, değerlendirebilir. Yaradan doğrudan örnekle test bazı durumlarda kullanılabilse de negatif PCR sonucu sifilizi tek başına dışlamaz. Nörosifiliz şüphesinde beyin-omurilik sıvısı incelemesi, klinik bulgulara göre doktor tarafından planlanır; her sifiliz hastasına yapılmaz. 

Sifiliz tanısı veya şüphesi varsa, doktor diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar için de test önerebilir. Wellcare CYBH test paneli hakkında bilgi alın.

Sifiliz tedavi edilir mi?

Evet. Sifiliz, hastalığın evresine ve klinik durumuna uygun antibiyotikle tedavi edilir. Penisilin, sifilizin birçok evresinde tercih edilen tedavidir; nörosifiliz ve göz/kulak tutulumlarında farklı bir tedavi planı gerekebilir. Tedavi seçimi ve süresi doktor tarafından belirlenmelidir. Gebelikte penisilin, fetüsü koruduğu kanıtlanmış tedavidir; penisilin alerjisi öyküsü varsa bu mutlaka doktora bildirilmelidir, gebelikte uzman değerlendirmesi gerekir. 

Tedavi, enfeksiyonun neden olduğu bazı kalıcı hasarları geri çeviremeyebilir. Tedavi sonrasında doktor, RPR veya VDRL gibi kantitatif testlerle yanıtı takip edebilir. Treponemal testlerin tedavi sonrasında pozitif kalabilmesi, tek başına tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez.

Sifiliz geçirmiş olmak bağışıklık sağlamaz; yeniden enfeksiyon mümkündür. Cinsel partnerlerin değerlendirilmesi ve gereken durumlarda tedavi edilmesi yeniden bulaşmayı önlemeye yardımcı olur.

Gebelikte sifiliz

Gebelikte sifiliz taraması, anne ve bebeğin sağlığı açısından önemlidir. DSÖ, gebelerin ilk doğum öncesi bakım ziyaretinde test edilmesini ve sonuç pozitifse gecikmeden tedavi edilmesini önerir. Tedavi edilmemiş enfeksiyon düşük, ölü doğum, erken doğum ve doğumsal sifiliz gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. Test veya tedavi gereksinimi varsa kadın doğum ve enfeksiyon hastalıkları uzmanlarıyla görüşülmelidir.