Erkeklerde Hangi Taramaları ve Testleri Yaptırmalı?

18 Kas 2026 | Wellcare Laboratories
Erkeklerde Hangi Taramaları ve Testleri Yaptırmalı?

Erkekler Hangi Taramaları ve Testleri Yaptırmalı?

Düzenli sağlık kontrolleri, bazı hastalıkların riskini erken değerlendirmeye yardımcı olur. Ancak her erkeğin her yıl aynı kan testlerini yaptırması gerekmez. Yaş, aile öyküsü, sigara kullanımı, kilo, tansiyon, belirtiler ve kişisel riskler hangi testlerin ne zaman yapılacağını belirler. Aşağıdaki yaş aralıkları genel bir rehberdir; tarama programları ülkelere göre değişebilir.

 

Her yaşta değerlendirilebilecek kontroller

  1. Tansiyon: Rutin sağlık kontrollerinde ölçülebilir. Yüksek değer, kalp-damar veya böbrek hastalığı varsa takip sıklığını doktor belirler.
  2. Kolesterol profili: Total kolesterol, LDL, HDL ve trigliseritleri içerir. Ölçüm zamanı ve tekrar aralığı kişinin yaşına ve kalp-damar riskine göre planlanır.
  3. Lp(a): Standart kolesterol panelinde yer almaz. 2026 ACC/AHA dislipidemi kılavuzu, yetişkinlerde yaşam boyunca en az bir kez ölçülmesini öneriyor. Ailede erken yaşta kalp krizi veya inme varsa özellikle gündeme gelebilir. ApoB, bazı kişilerde ek risk bilgisi sağlayabilir.
  4. HIV, hepatit B ve hepatit C: CDC, HIV için 13–64 yaş arasında en az bir kez; hepatit B ve hepatit C için yetişkinlikte en az bir kez tarama öneriyor. Devam eden risk varsa tekrar test gerekebilir. Uygulamalar yerel sağlık programlarına göre değişebilir.
  5. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar: Her erkeğe aynı panelin rutin yapılması gerekmez. Test seçimi cinsel temas öyküsü, belirtiler ve risklere göre yapılır. Erkeklerle cinsel ilişki yaşayan erkeklerde CDC; temas bölgelerine yönelik en az yıllık, risk artmışsa 3–6 ayda bir tarama öneriyor.

 

Yaşa göre öne çıkan taramalar

Yaş dönemiDeğerlendirilebilecek taramalar
18–29 yaşTansiyon ve sağlık öyküsü; cinsel sağlık ve aşıların gözden geçirilmesi; HIV, hepatit B ve C taramalarının daha önce yapılmadıysa değerlendirilmesi
30–39 yaşKolesterol ve kalp-damar riskinin değerlendirilmesi; Lp(a)’nın yaşam boyu en az bir kez ölçülmesinin planlanması; diyabet riski varsa daha erken kan şekeri testi
40–49 yaşADA’ya göre diyabet taramasının en geç 35 yaşında başlaması; ortalama riskte kolorektal kanser taramasının 45 yaşında gündeme gelmesi; prostat kanseri taraması hakkında kişisel risk ve tercihlere göre konuşulması
50–64 yaşKolorektal kanser taramasının sürdürülmesi; PSA testi hakkında bilgilendirilmiş karar; sigara öyküsü varsa akciğer kanseri tarama kriterlerinin değerlendirilmesi
65 yaş ve üzeriÖnceki tarama sonuçları ve genel sağlık durumuna göre kolorektal taramaların sürdürülmesi; sigara kullanmış erkeklerde bir kez karın aortası anevrizması taramasının değerlendirilmesi

 

Diyabet taraması: HbA1c ve kan şekeri

HbA1c veya açlık kan şekeri diyabet taramasında kullanılabilir. Amerikan Diyabet Derneği, risk faktörü olmayan yetişkinlerde taramanın 35 yaşında başlamasını; fazla kilo veya obeziteyle birlikte ek risk faktörleri varsa daha erken değerlendirmeyi öneriyor. Sonuç normalse testin genellikle en az üç yılda bir tekrarlanması düşünülebilir; kişisel risklere göre aralık değişir.

 

Prostat kanseri: PSA testi herkese gerekli mi?

PSA testi prostat kanseri taramasında kullanılabilir; ancak her erkeğe otomatik olarak yapılması gereken bir test değildir. PSA yüksekliği kanser dışında iyi huylu prostat büyümesi veya enfeksiyon gibi durumlarda da görülebilir ve ek incelemelere yol açabilir.

USPSTF, 55–69 yaş arasında PSA ile tarama kararının kişiye özel verilmesini; karar öncesinde olası yarar ve zararların doktorla konuşulmasını öneriyor. Prostat kanseri açısından yüksek riskli kişilerde—örneğin güçlü aile öyküsü veya bazı kalıtsal riskler varsa—daha erken yaşta görüşme düşünülebilir. AUA/SUO kılavuzu yüksek riskli kişilerde 40–45 yaşlarında tarama görüşmesini gündeme getiriyor.

İdrarda kan, idrar yapmada yeni başlayan güçlük veya başka yakınmalar varsa bu, taramadan ayrı olarak doktor değerlendirmesi gerektirir.

 

Kolorektal kanser: dışkı testi veya kolonoskopi

Ortalama riskli yetişkinlerde ABD USPSTF önerileri taramanın 45 yaşında başlamasını ve 75 yaşına kadar sürdürülmesini kapsar. Seçenekler arasında düzenli dışkıda gizli kan/FIT testi ve kolonoskopi bulunur; örneğin kolonoskopi genellikle 10 yılda bir, FIT ise yıllık yapılır. Yöntem ve aralık yerel programlara göre değişebilir. Ailede bağırsak kanseri veya polip öyküsü olanlarda tarama daha erken başlayabilir.

 

Sigara öyküsü olanlarda akciğer taraması ve anevrizma değerlendirmesi

Akciğer kanseri: 50–80 yaş arasında olup en az 20 paket-yıl sigara öyküsü bulunan ve hâlen sigara içen ya da son 15 yıl içinde bırakmış kişilerde yıllık düşük doz akciğer BT’si değerlendirilebilir. Bu tarama herkese uygun değildir; doktorla yararları ve olası zararları konuşulmalıdır.

Karın aortası anevrizması: USPSTF, daha önce sigara içmiş 65–75 yaş erkeklerde ultrasonla bir kez tarama öneriyor. Aile öyküsü gibi ek risklerde doktor farklı değerlendirme yapabilir.

 

Hemogram, D vitamini ve diğer testler herkese her yıl gerekir mi?

Hemogram, kansızlık ve kan hücreleri hakkında bilgi verir; ancak hiçbir yakınması olmayan her erkeğe her yıl yapılması gereken evrensel bir tarama testi değildir. Yorgunluk, kan kaybı şüphesi veya kronik hastalık gibi durumlarda doktor isteyebilir.

D vitamini, B12, testosteron ve homosistein testleri de belirtisi olmayan herkese rutin olarak gerekli değildir. Belirti, hastalık öyküsü veya belirli bir risk varsa hekim değerlendirmesiyle istenebilir. Testis kanseri için belirtisiz erkeklerde rutin muayene veya kendi kendine muayene taraması önerilmez; yeni bir kitle veya şişlik fark edilirse gecikmeden değerlendirme gerekir.

 

Önemli hatırlatma

Tarama testleri, genellikle belirtisi olmayan kişilerin riskini değerlendirmek içindir. Yeni veya devam eden bir şikâyet varsa tarama yaşını beklemek doğru olmayabilir. Hangi testlerin uygun olduğuna aile öyküsü, sağlık durumu ve doktor değerlendirmesiyle karar verilmelidir.

Wellcare Laboratuvarları’nda hekim tarafından uygun görülen hemogram, kolesterol, Lp(a), HbA1c ve diğer laboratuvar testleri yapılabilir. Sonuçlar kişisel sağlık bilgileri ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir. Checkup paketlerimizi incelemek için tıklayınız.