Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Paneli (CYBH)

CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR (CYBH)

WHO, 2020 yılında 15–49 yaş grubunda klamidya, gonore, sifiliz ve trikomonas için toplam yaklaşık 374 milyon yeni enfeksiyon geliştiğini tahmin etmektedir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar; vajinal, anal veya oral cinsel ilişki ve bazı durumlarda genital cilt teması yoluyla bulaşabilen enfeksiyonlardır. Klamidya, gonore (bel soğukluğu), sifiliz (frengi), trikomonas, HPV, genital herpes, HIV ve hepatit B bu grupta yer alır.

Bu enfeksiyonların birçoğu belirti vermeden seyredebilir. Belirti olmaması, enfeksiyon bulunmadığı anlamına gelmez. Erken tanı ve uygun tedavi, kişinin sağlığını korumaya ve partnerine bulaşma riskini azaltmaya yardımcı olur.

HANGİ DURUMLARDA RİSK ARTAR?

1. Kondom kullanılmadan vajinal, anal veya oral cinsel ilişkide bulunulması
2. Yeni veya birden fazla cinsel partnerin olması
3. Partnerde CYBH tanısı veya enfeksiyonu düşündüren belirtiler bulunması
4. Daha önce CYBH geçirilmiş olması
5. Alkol veya madde etkisiyle korunma önlemlerinin ihmal edilmesi

Cinsel olarak aktif herkes CYBH açısından risk taşıyabilir. Kondomun doğru ve düzenli kullanımı riski azaltır; ancak HPV ve genital herpes gibi cilt temasıyla bulaşabilen enfeksiyonlara karşı tam koruma sağlamayabilir.

HANGİ BELİRTİLER GÖRÜLEBİLİR?

Belirtiler enfeksiyonun türüne ve tutulum bölgesine göre değişir. Temastan günler, haftalar veya aylar sonra ortaya çıkabilir; bazı kişilerde ise hiç belirti gelişmez.

Kadınlarda görülebilen belirtiler

1. Vajinal akıntının miktarında, renginde veya kokusunda değişiklik
2. İdrar yaparken yanma veya ağrı
3. Cinsel ilişki sırasında ağrı
4. Alt karın veya pelvik bölgede ağrı
5. Adet dönemi dışında ya da ilişki sonrasında kanama
6. Genital bölgede yara, kabarcık, siğil veya kaşıntı

Erkeklerde görülebilen belirtiler

1. Penisten akıntı
2. İdrar yaparken yanma veya ağrı
3. Penis ucunda kaşıntı veya tahriş
4. Testislerde ağrı veya şişlik
5. Genital bölgede yara, kabarcık veya siğil
6. Her iki cinsiyette de anal bölgede ağrı, akıntı veya kanama görülebilir. Bu belirtiler başka hastalıklardan da kaynaklanabileceğinden, tanı için hekim değerlendirmesi ve uygun testler gereklidir.

NE ZAMAN TEST YAPTIRILMALI?

Riskli bir temas, partnerde CYBH tanısı veya enfeksiyonu düşündüren belirtiler varsa sağlık uzmanına başvurulmalıdır. Belirti bulunmasa da kişisel risk durumuna göre tarama önerilebilir.

Testin türü, örnek alınacak bölge ve test zamanı; temasın şekline, üzerinden geçen süreye ve araştırılan enfeksiyona göre belirlenir. Çok erken yapılan testler enfeksiyonu saptamayabilir ve tekrar test gerekebilir.

CYBH Genel Bilgi

HSV 1/2 (Genital Uçuk)

Semptomlar genellikle cinsel temastan sonra 30 gün içinde görülür. Genital bölge veya ağız mukozasında küçük ağrılı kabarcıklar 1-3 hafta sürer. HSV-2 her yıl 500 milyondan fazla kişide enfeksiyona yol açan genital herpesten sorumlu en sık görülen viral etkendir.

Chlamydia Trachomatis  (Klamidya)

Belirtiler seks yaptıktan 2-21 gün sonra ortaya çıkabilir. Kadınlar: Kalın sarı veya gri vajinal akıntı. Anormal periyotlar ve abdominal kramplar yaşayabiliyor. Erkekler: Penisten az, sulu veya beyazımsı akıntı, şişmiş veya ihale edilmiş testisler gözlenebilir. Klamidya çoğunlukla belirtisizdir.

Neisseria Gonorrhea  (Bel Soğukluğu)

Kadınlarda: Vajinada kaşıntı,yanma veya tahriş olabilir. Sarı, yeşilimsi veya gri vajinal akıntı gözlenebilir. Erkekler: Penisten sarı-yeşil, koyu akıntı. Yanma veya ağrılı idrar yapma. Sık idrara çıkılması gözlenebilir. Her yıl N.Gonorrhea 78 milyon yeni CYBH’ye yol açar ve en sık görülen bakteriyel etkenlerdendir.

Trikomonas Vaginalis

Trikomonas çok yaygın gözlenen cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. Hastalığın etkeni Trichomonas vaginalis adlı protozoadır. Hastalığın belirtileri değişiklik göstermektedir. Bununla birlikte hiç belirti vermediği durumlar da vardır. T.Vaginalis her yıl 142 milyon yeni enfeksiyona yol açan en sık görülen paraziter(protozoon) etkendir.

Gardnerella Vaginalis  (Bakteriyel Vajinozis)

Yaygın belirtisi vajinal akıntıdır. Akıntı beyaz/sarı renkte ve balık kokusundadır. İdrar yaparken de yanma olabilir; vajina ya da her iki dış kısmının etrafında kaşıntı olabilir.

Treponema Pallidum (Frengi/Sifiliz)

Cinsel ilişkiden 1-12 hafta sonra 2-6 hafta süren ağızda veya genital bölgede ağrısız ülserler. 2. Aşama: Grip benzeri belirtiler, döküntü, kilo kaybı ve iştahsızlık, latent evre dediğimiz dönemde; hastalığın belirtileri olmasa da, yapılan testler sonucu hastalığın pozitif olduğu görülür ve bulaşıcıdır. Her yıl T.Pallidum 5.6 milyon yeni CYBH’ye yol açar ve en sık görülen bakteriyel etkenlerdir.

Haemophilus ducreyi (Yumuşak Şankr/Şankroid hastalığı)

Yumuşak Şankr olarak da adlandırılan şankroid hastalığı, haemophilus ducreyi bakterisinin yol açtığı ve cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır

Ureaplasma Urealyticum/Parvum

Nadiren bulgu verirler. İdrar yaparken yanma ve akıntı gözlenebilir.

Mycoplasma Hominis/Genitalium

Nadiren bulgu verirler. İdrar yaparken yanma ve akıntı gözlenebilir.