Hepatit C

Hepatit C Nedir? Belirtileri, Bulaşma Yolları ve Tanısı

Hepatit C, Hepatit C virüsünün (HCV) karaciğeri etkilediği bir enfeksiyondur. Enfeksiyon akut başlayabilir; virüs vücuttan temizlenmezse kronikleşebilir. Kronik hepatit C zaman içinde karaciğer hasarı, siroz ve karaciğer kanserine yol açabilir.

Hastalık çoğu kişide uzun süre belirti vermediğinden, enfeksiyon ancak kan testiyle fark edilebilir. WHO, HCV enfeksiyonunun 2024’te dünya genelinde yaklaşık 239.000 ölüme yol açtığını bildiriyor.

Hepatit C nasıl bulaşır?

HCV esas olarak enfekte kanla temas yoluyla bulaşır. Bulaşma riski taşıyan durumlar şunlardır:

1. Enjektör, iğne veya enjeksiyon hazırlama ekipmanlarının ortak kullanılması
2. Steril olmayan tıbbi, diş hekimliği, dövme veya piercing ekipmanları
3. Kanla temas etmiş kişisel eşyaların, örneğin tıraş bıçağı veya diş fırçasının paylaşılması
4. Tarama yapılmamış kan veya kan ürünlerinin kullanılması
5. Enfekte anneden bebeğe geçiş
6. Kanla temasla sonuçlanabilecek cinsel temaslar

Hepatit C sarılma, öpüşme, aynı ortamda bulunma, yiyecek veya içecek paylaşımıyla bulaşmaz. Virüs gündelik sosyal temasla yayılmaz.

Hepatit C belirtileri nelerdir?

Hepatit C enfeksiyonu sıklıkla belirti vermez. Belirti gelişirse yorgunluk, iştahsızlık, bulantı, karın ağrısı, koyu renkli idrar, eklem ağrısı ve sarılık görülebilir. Kronik enfeksiyonda karaciğer hasarı ilerleyene kadar belirti olmayabilir. Bu nedenle kişinin kendini iyi hissetmesi enfeksiyonu dışlamaz.

Hepatit C testi kimlere önerilir?

Test gereksinimi ülkenin tarama politikalarına ve kişinin risklerine göre belirlenir. CDC, ABD’de tüm yetişkinlere yaşamları boyunca en az bir kez, gebelikte ise her gebelikte HCV taraması önerir. WHO, tüm bölgelerde HCV açısından artmış risk taşıyan kişilerin test edilmesini; genel toplumda test yaklaşımının ise bölgesel yaygınlık ve sağlık hizmeti kapasitesine göre planlanmasını önerir.

Enjeksiyon ekipmanı paylaşımı, kanla mesleki temas, geçmişte güvenli olmayan tıbbi işlemler veya HCV tanılı partner ya da anneden doğmuş olmak gibi durumlarda test gereksinimini doktorunuzla görüşün. Test isteyen kişiler için risk öyküsünü paylaşmakta zorlanmaları, değerlendirme ve test planlamasına engel olmamalıdır.

Anti-HCV ve HCV RNA testleri neyi gösterir?

Hepatit C tanısı genellikle iki aşamada değerlendirilir:

1. Anti-HCV antikor testi: HCV ile daha önce karşılaşılmış olabileceğini gösterir. Pozitif sonuç tek başına aktif enfeksiyon tanısı koymaz.
2. HCV RNA PCR testi: Kanda virüsün genetik materyalini araştırır. RNA saptanması mevcut enfeksiyonu gösterir ve tedavi değerlendirmesi gerektirir.

Anti-HCV pozitif, HCV RNA saptanmamışsa çoğunlukla o sırada aktif enfeksiyon yoktur. Bu sonuç, kişinin daha önce enfeksiyonu geçirip virüsü temizlemesi veya tedaviyle iyileşmesiyle ilişkili olabilir; bazı durumlarda antikor sonucu yalancı pozitif de olabilir. Antikorlar iyileşme sonrasında da pozitif kalabileceği için, tedavi sonrası iyileşme HCV RNA ile değerlendirilir.

Yakın zamanda maruziyet olduysa antikor testi henüz pozitifleşmemiş olabilir. CDC’ye göre HCV RNA genellikle maruziyetten 1–2 hafta sonra saptanabilir; antikor oluşması ise daha uzun sürebilir. Yakın dönem maruziyet şüphesinde, antikor sonucu negatif olsa bile HCV RNA testi ve gerekirse tekrar test doktor tarafından planlanabilir.

Wellcare’de anti-HCV ve HCV RNA PCR testleriyle ilgili bilgi almak için Lefkoşa veya Girne şubelerimizle iletişime geçebilirsiniz. Test sonuçları doktor değerlendirmesiyle birlikte yorumlanmalıdır.

Hepatit C tedavi edilebilir mi?

Evet. Günümüzde doğrudan etkili antiviraller (DAA) ile ağızdan alınan tedaviler, hepatit C tanısı alan kişilerin büyük çoğunluğunu iyileştirebilir. CDC, tedavinin genellikle 8–12 hafta sürdüğünü ve vakaların %95’ten fazlasında iyileşme sağladığını bildiriyor. Uygun ilaç ve tedavi süresi kişinin klinik durumuna ve karaciğer değerlendirmesine göre doktor tarafından belirlenir.

Tedaviyle virüsün temizlenmesi, ileride yeniden HCV ile enfekte olmaya karşı bağışıklık sağlamaz. Devam eden maruziyet riski varsa doktor tekrar test planlayabilir. Siroz gelişmiş kişilerde, HCV tedaviyle temizlense bile karaciğer takibinin sürdürülmesi gerekebilir.

Hepatit C’den korunmak mümkün mü?

Hepatit C’ye karşı aşı yoktur. Korunmada kanla temas riskini azaltmak önemlidir: enjeksiyon ekipmanı paylaşılmamalı; dövme, piercing ve benzeri işlemlerde steril, tek kullanımlık ekipman kullanılmalı; kişisel bakım eşyaları paylaşılmamalıdır. HCV tanısı alan kişilerin hepatit A ve B aşıları açısından doktorlarıyla görüşmesi de önerilir.

Kuzey Kıbrıs'ta testinizi yapmak için lütfen Lefkoşa veya Girne şubemize başvurunuz. Sağlıklı günler dileriz !