Genital herpes (HSV-2)
Genital Herpes (Genital Uçuk) Nedir?
Genital herpes, Herpes simpleks virüsünün (HSV) neden olduğu, genital veya anal bölgede ağrılı kabarcık ve yaralara yol açabilen bir enfeksiyondur. Hem HSV-1 hem de HSV-2 genital herpes yapabilir. HSV-1 ağız çevresinde uçukla da ilişkilidir ve oral-genital temasla genital bölgeye geçebilir. HSV-2 ise genital bölgede daha sık tekrarlama eğilimindedir.
Genital herpes nasıl bulaşır?
HSV; enfekte cilt veya mukoza ile doğrudan temas, vajinal, anal veya oral cinsel temas yoluyla bulaşabilir. Görünür yara ya da kabarcık olmadığında da virüs zaman zaman cilt ve mukozadan yayılabilir; bu nedenle kişi enfekte olduğunu bilmeden bulaştırabilir.
Prezervatif kullanımı bulaşma riskini azaltabilir, ancak virüs prezervatifin kapatmadığı cilt bölgelerinden de geçebileceği için riski tamamen ortadan kaldırmaz. Yara, kabarcık veya atak öncesi karıncalanma, yanma gibi belirtiler varken cinsel temastan kaçınmak bulaşma riskini azaltmaya yardımcı olur.
Belirtileri nelerdir?
Birçok kişide belirti görülmez veya belirtiler hafif olduğu için fark edilmeyebilir. Belirti ortaya çıktığında genital, anal veya çevre bölgelerde:
- Küçük, ağrılı kabarcıklar ve yaralar
- Kaşıntı, yanma veya karıncalanma
- İdrar yaparken ağrı
- İlk atakta ateş, vücut ağrısı veya lenf bezlerinde şişlik
görülebilir. Belirtiler başka cilt veya genital enfeksiyonlarla karışabileceğinden yalnızca görünüşe bakarak kesin tanı koymak her zaman mümkün değildir.
Genital herpes tanısı nasıl konur?
Aktif kabarcık veya yara varsa, tanıyı doğrulamak için örnek genellikle lezyondan alınır ve HSV PCR/NAAT ile incelenir. Örneğin lezyon yeniyken, iyileşmeye başlamadan alınması testin virüsü saptama olasılığını artırır. Laboratuvar testi HSV-1 ile HSV-2’yi ayırt edebilir. Lezyon iyileşmişse veya örnek alınırken virüs saçılımı yoksa negatif sonuç enfeksiyonu kesin olarak dışlamayabilir.
Kan testleri farklı bir bilgiyi verir: Tip-spesifik HSV IgG antikorları, kişinin geçmişte HSV ile karşılaşmış olabileceğini gösterir; enfeksiyonun ne zaman veya kimden alındığını belirlemez. HSV-1 IgG sonucu enfeksiyonun ağızda mı genital bölgede mi olduğunu ayırt edemez. Yakın zamanda bulaş şüphesi varsa antikorlar henüz oluşmamış olabileceğinden test erken dönemde negatif çıkabilir. Düşük düzeyde pozitif HSV-2 sonuçları yanlış pozitif olabileceği için doğrulama gerekip gerekmediği doktor tarafından değerlendirilmelidir. HSV IgM testi tanı için önerilmez.
Belirtisi olmayan kişilere rutin HSV-2 kan testi yapılması çoğu durumda önerilmez; testin sınırlılıkları ve yanlış pozitif sonuç olasılığı dikkate alınmalıdır. Test kararı belirtiler, partner öyküsü ve klinik değerlendirmeye göre verilmelidir.
Genital herpes tedavi edilebilir mi?
HSV vücutta kalıcı olabilir; mevcut antiviraller virüsü vücuttan tamamen temizlemez. Ancak doktorun uygun gördüğü antiviral tedavi ilk atağın veya tekrarlayan atakların süresini ve şiddetini azaltabilir. Sık tekrarlayan ataklarda günlük baskılayıcı tedavi değerlendirilebilir. Bazı kişilerde bu tedavi bulaşma riskini de azaltabilir, ancak tamamen ortadan kaldırmaz.
Gebelikte genital herpes
Gebelikte genital herpes öyküsü veya yeni gelişen genital yara ve kabarcıklar kadın doğum doktoruyla paylaşılmalıdır. Bebeğe bulaşma riski özellikle gebeliğin son döneminde ilk kez enfeksiyon edinilmesi durumunda önem kazanır. Doğum sırasında aktif genital lezyon veya atak öncesi belirtiler varsa doğum şekli doktor tarafından değerlendirilir; herpes öyküsü olan herkese otomatik olarak sezaryen gerektiği söylenemez.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Genital bölgede yeni kabarcık, yara, ağrı veya yanma gelişirse tanı için doktor değerlendirmesi alın. Aktif lezyon varsa örnek alınması için gecikmeden başvurmak yararlı olabilir. Gebelikte yeni belirti gelişmesi veya doğuma yakın dönemde herpes şüphesi olması durumunda sağlık ekibinize vakit kaybetmeden bilgi verin.