Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Paneli (CYBH)
CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR (CYBH)
WHO, 2020 yılında 15–49 yaş grubunda klamidya, gonore, sifiliz ve trikomonas için toplam yaklaşık 374 milyon yeni enfeksiyon geliştiğini tahmin etmektedir.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar; vajinal, anal veya oral cinsel ilişki ve bazı durumlarda genital cilt teması yoluyla bulaşabilen enfeksiyonlardır. Klamidya, gonore (bel soğukluğu), sifiliz (frengi), trikomonas, HPV, genital herpes, HIV ve hepatit B bu grupta yer alır.
Bu enfeksiyonların birçoğu belirti vermeden seyredebilir. Belirti olmaması, enfeksiyon bulunmadığı anlamına gelmez. Erken tanı ve uygun tedavi, kişinin sağlığını korumaya ve partnerine bulaşma riskini azaltmaya yardımcı olur.
Doğru örnek, uygun test ve uzman değerlendirmesiyle cinsel sağlığınızı koruyun.
Wellcare Laboratuvarları’nda CYBH PCR paneli, cinsel yolla bulaşan veya genital enfeksiyonların değerlendirilmesinde önem taşıyan mikroorganizmalara ait 12 hedefi araştırır. Avrupa kökenli moleküler tanı teknolojisi kullanılan panelde, alınan örnekte mikroorganizmaların genetik materyali değerlendirilir.
Test seçimi; belirtilerinize, temasın şekline, örnek alınacak bölgeye ve kişisel risklerinize göre yapılmalıdır. Geniş bir panelde yer alan her mikroorganizmanın, belirtisi olmayan herkeste taranması gerekmez.
CYBH nedir, neden önemlidir?
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar veya enfeksiyonlar; vajinal, anal ya da oral cinsel temasla bulaşabilen enfeksiyonlardır. Bazıları belirti vermeden bulunabilir.
Özellikle klamidya ve gonore gibi enfeksiyonlar, tedavi edilmediğinde pelvik inflamatuvar hastalık, dış gebelik ve doğurganlık sorunlarıyla ilişkili olabilir. Uygun kişilere tarama yapılması, enfeksiyonun erken saptanmasına ve gerekli tedavinin planlanmasına yardımcı olur.
Hangi belirtilerde değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki belirtiler varsa hekim değerlendirmesi önerilir:
- İdrar yaparken yanma veya ağrı
- Vajinal ya da penisten gelen olağandışı akıntı
- Cinsel ilişki sırasında ağrı
- Alt karın veya pelvik bölgede ağrı
- İlişki sonrası veya adet dışında kanama
- Genital bölgede yara veya kabarcık
- Testislerde ağrı veya şişlik
- Anal bölgede ağrı, akıntı veya kanama
Bu belirtiler yalnızca cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda görülmez. Uygun testlerin seçilmesi için muayene ve temas öyküsü birlikte değerlendirilmelidir.
CDC’ye göre kimler taranmalıdır?
Tarama, belirti bulunmayan kişilerde enfeksiyon araştırılmasıdır. Belirti veya enfeksiyon tanısı almış bir partner varsa, aşağıdaki rutin tarama aralıklarından bağımsız olarak değerlendirme gerekir.
| Kişi / durum | CDC’nin yaklaşımı |
|---|---|
| Cinsel olarak aktif, 25 yaş altı kadınlar | Yılda bir klamidya ve gonore taraması. |
| 25 yaş ve üzeri, riski artmış kadınlar | Yeni partner, birden fazla partner veya partnerde CYBH gibi riskler varsa yılda bir klamidya ve gonore taraması. |
| Düşük riskli, belirtisi olmayan heteroseksüel erkekler | Herkese rutin klamidya ve gonore taraması için yeterli kanıt yoktur; test ihtiyacı kişisel risk ve yerel koşullara göre değerlendirilir. |
| Erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkekler | En az yılda bir klamidya, gonore ve sifiliz taraması; riskin devam ettiği durumlarda 3–6 ayda bir değerlendirme. Klamidya ve gonore için örnek bölgesi temas şekline göre seçilir. |
| Gebeler | 25 yaş altındakilerde ve daha ileri yaşta olup riski artanlarda klamidya ve gonore taraması; risk sürüyorsa üçüncü trimesterde tekrar. Tüm gebelerde ilk gebelik değerlendirmesinde sifiliz taraması. |
Klamidya ve gonore için yaşa ve riske dayalı öneriler CDC rehberleriyle uyumludur.
Tarama kişinin anatomisine, temas bölgelerine ve sağlık geçmişine göre uyarlanır. HIV ve sifiliz gibi enfeksiyonlar için ayrıca uygun kan testleri gerekebilir. CDC önerileri, bu paneldeki 12 hedefin tamamının herkeste rutin olarak araştırılması anlamına gelmez.
Wellcare CYBH PCR panelinde hangi hedefler araştırılır?
| Araştırılan hedef | Klinik değerlendirmedeki yeri |
|---|---|
| Chlamydia trachomatis — A–K serovarları | Klamidya enfeksiyonlarının araştırılması |
| Chlamydia trachomatis — L1–L3 serovarları | Lenfogranüloma venereum — LGV — ile ilişkili grubun değerlendirilmesi |
| Neisseria gonorrhoeae | Gonore — bel soğukluğu |
| Trichomonas vaginalis | Trikomonas enfeksiyonu |
| Mycoplasma genitalium | Özellikle devam eden veya tekrarlayan üretrit ve servisit değerlendirmesi |
| Mycoplasma hominis | Klinik bulgularla birlikte yorumlanması gereken saptama |
| Ureaplasma urealyticum | Kolonizasyon ve klinik durum ayrımı gerektiren saptama |
| Ureaplasma parvum | Kolonizasyon ve klinik durum ayrımı gerektiren saptama |
| Herpes simpleks virüsü tip 1 — HSV-1 | Uygun lezyon örneğinde genital herpes araştırılması |
| Herpes simpleks virüsü tip 2 — HSV-2 | Uygun lezyon örneğinde genital herpes araştırılması |
| Treponema pallidum | Uygun lezyon örneğinde sifiliz tanısına destek |
| Haemophilus ducreyi | Şankroid — yumuşak şankr — etkeninin araştırılması |
Panelin geniş kapsamı, tek bir örneğin bütün enfeksiyonları güvenilir biçimde dışlayabileceği anlamına gelmez. Örnek türü, temas bölgesi ve test zamanı sonucun yorumlanmasında önemlidir.
CYBH PCR testi nasıl yapılır?
Araştırılan enfeksiyona ve kullanılan testin örnek uygunluğuna göre idrar veya sürüntü örneği alınır.
Erkeklerde klamidya ve gonore araştırılması: İlk akım idrar sıklıkla tercih edilir.
Kadınlarda klamidya araştırılması: Vajinal sürüntü, moleküler testler için tercih edilen örneklerdendir; ilk akım idrar yöntemi de kullanılabilir.
Oral veya anal temas: Boğaz ya da rektumdan, o bölge için uygunluğu doğrulanmış testlerle değerlendirme gerekebilir. İdrar testi bu bölgelerdeki enfeksiyonları dışlamaz.
Genital yara veya kabarcık: Özellikle herpes ve sifiliz değerlendirmesinde doğrudan lezyondan örnek alınması gerekebilir.
İlk akım idrar, idrarın başlangıç kısmıdır; orta akım idrarla aynı değildir. Örnek vermeden önce laboratuvarımızın hazırlık talimatlarını alınız.
Panel HIV, hepatit ve sifiliz kan testlerinin yerine geçer mi?
Hayır. Bu PCR paneli HIV, hepatit B ve hepatit C taramasının yerine geçmez. HPV de ayrı bir testle değerlendirilir.
Panelde Treponema pallidum bulunması, sifiliz kan testlerine ihtiyaç olmadığı anlamına gelmez. Sifiliz değerlendirmesinde treponemal testler ile RPR/VDRL gibi testler birlikte kullanılır. Özellikle idrar veya genital sürüntüde negatif PCR sonucu, sifilizi dışlamak için yeterli değildir.
Neden Wellcare’de CYBH PCR testi?
1- Avrupa kökenli moleküler tanı teknolojisi: Birden fazla hedefin aynı analiz sürecinde araştırılmasına olanak sağlayan PCR temelli yöntem kullanılır.
2- ISO 13485 üretici kalite sistemi: Kullanılan teknolojinin üreticisi, tıbbi cihazlara yönelik ISO 13485 belgeli kalite yönetim sistemine sahiptir.
3- 12 hedefin değerlendirilmesi: Klinik gereksinime göre farklı enfeksiyon etkenlerinin birlikte araştırılmasına yardımcı olur.
4- ISO 15189 akredite laboratuvar: Wellcare Laboratuvarları, ISO 15189 akreditasyonuna sahiptir. Akreditasyonun test ve yerleşke kapsamına ilişkin güncel bilgi laboratuvarımızdan alınabilir.
5- Uzman hekim değerlendirmesi: Sonuçlar; belirtiler, örnek türü ve temas öyküsüyle birlikte değerlendirilir. Özellikle kolonizasyonla ilişkili sonuçlarda gereksiz tedaviden kaçınmak önemlidir.
Kuzey Kıbrıs’ta CYBH PCR testi
CYBH PCR paneli, uygun örnek türü ve randevu hakkında bilgi almak için Lefkoşa Wellcare Health Clinic, Lefkoşa Miracle Hastanesi ve Girne Medicalport Tunççevik Hastanesi şubelerimizle iletişime geçebilirsiniz.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (12 etken)Sabah ilk idrar / Genital sürüntü
- HSV-1, HSV-2
- Not: Herpes PCR aktif yara/kabarcık sürüntüsünde güvenilirdir; yara yokken negatif sonuç herpesi dışlamaz.
- Neisseria Gonorrhea (Bel soğukluğu)
- Trichomonas Vajinalis
- Treponema Pallidum (Sifiliz/Frengi)
- Not: Frengi PCR'ı yalnızca aktif yarada anlamlıdır; tarama ve tanı kan testleriyle (TPHA/TPPA + RPR/VDRL) yapılır.
- Ureaplasma Urealyticum, Ureaplasma Parvum
- Mycoplasma Hominis, Mycoplasma Genitalium
- Not: Ureaplasma ve M. hominis sık bulunur, tek başına tedavi gerektirmez; M. genitalium pozitifse makrolid direnç testi önerilir.
- Chlamidya Trachomatis (A-K + L1-L3)
- Haemophilus Ducreyi
CYBH Genel Bilgi
Semptomlar genellikle cinsel temastan sonra 30 gün içinde görülür. Genital bölge veya ağız mukozasında küçük ağrılı kabarcıklar 1-3 hafta sürer. HSV-2 her yıl 500 milyondan fazla kişide enfeksiyona yol açan genital herpesten sorumlu en sık görülen viral etkendir.
Chlamydia Trachomatis (Klamidya)
Belirtiler seks yaptıktan 2-21 gün sonra ortaya çıkabilir. Kadınlar: Kalın sarı veya gri vajinal akıntı. Anormal periyotlar ve abdominal kramplar yaşayabiliyor. Erkekler: Penisten az, sulu veya beyazımsı akıntı, şişmiş veya ihale edilmiş testisler gözlenebilir. Klamidya çoğunlukla belirtisizdir.
Neisseria Gonorrhea (Bel Soğukluğu)
Kadınlarda: Vajinada kaşıntı,yanma veya tahriş olabilir. Sarı, yeşilimsi veya gri vajinal akıntı gözlenebilir. Erkekler: Penisten sarı-yeşil, koyu akıntı. Yanma veya ağrılı idrar yapma. Sık idrara çıkılması gözlenebilir. Her yıl N.Gonorrhea 78 milyon yeni CYBH’ye yol açar ve en sık görülen bakteriyel etkenlerdendir.
Trikomonas çok yaygın gözlenen cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. Hastalığın etkeni Trichomonas vaginalis adlı protozoadır. Hastalığın belirtileri değişiklik göstermektedir. Bununla birlikte hiç belirti vermediği durumlar da vardır. T.Vaginalis her yıl 142 milyon yeni enfeksiyona yol açan en sık görülen paraziter(protozoon) etkendir.
Gardnerella Vaginalis (Bakteriyel Vajinozis)
Yaygın belirtisi vajinal akıntıdır. Akıntı beyaz/sarı renkte ve balık kokusundadır. İdrar yaparken de yanma olabilir; vajina ya da her iki dış kısmının etrafında kaşıntı olabilir.
Treponema Pallidum (Frengi/Sifiliz)
Cinsel ilişkiden 1-12 hafta sonra 2-6 hafta süren ağızda veya genital bölgede ağrısız ülserler. 2. Aşama: Grip benzeri belirtiler, döküntü, kilo kaybı ve iştahsızlık, latent evre dediğimiz dönemde; hastalığın belirtileri olmasa da, yapılan testler sonucu hastalığın pozitif olduğu görülür ve bulaşıcıdır. Her yıl T.Pallidum 5.6 milyon yeni CYBH’ye yol açar ve en sık görülen bakteriyel etkenlerdir.
Haemophilus ducreyi (Yumuşak Şankr/Şankroid hastalığı)
Yumuşak Şankr olarak da adlandırılan şankroid hastalığı, haemophilus ducreyi bakterisinin yol açtığı ve cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır
Nadiren bulgu verirler. İdrar yaparken yanma ve akıntı gözlenebilir.
Nadiren bulgu verirler. İdrar yaparken yanma ve akıntı gözlenebilir.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar hakkında
Sıkça Sorulan Sorular
Kuzey Kıbrıs’ta cinsel yolla bulaşan hastalıklar testi nerede yaptırabilirim?
CYBH testleri için Wellcare’in Lefkoşa ve Girne şubelerine başvurabilirsiniz. Hangi testlerin ve örneklerin gerekli olduğu, belirtilerinize ve temas öykünüze göre belirlenir.
CYBH PCR paneli bütün cinsel hastalıkları gösterir mi?
Hayır. Panel yalnızca kapsamındaki hedefleri araştırır. HIV, hepatit B, hepatit C ve HPV için ayrı testler gerekir. Sifiliz değerlendirmesinde de uygun kan testleri kullanılmalıdır.
Korunmasız ilişkiden kaç gün sonra test yaptırmalıyım?
Bütün enfeksiyonlar için geçerli tek bir süre yoktur. Test zamanı; araştırılan enfeksiyona, temas bölgesine ve kullanılan yönteme göre değişir. Çok erken alınan negatif sonuç tekrar test gerektirebilir. Belirti veya partnerde tanı varsa beklemeden hekim değerlendirmesine başvurunuz.
Belirtim yoksa CYBH testi yaptırmam gerekir mi?
Bazı enfeksiyonlar belirti vermeden bulunabilir. Ancak herkesin geniş panel yaptırması gerekmez. Yaşınız, partner öykünüz ve kişisel riskleriniz doğrultusunda CDC’nin önerdiği hedefli taramalar planlanabilir.
Kadınlarda ve erkeklerde CYBH testi idrardan yapılabilir mi?
Bazı enfeksiyonlar uygun idrar örneğiyle araştırılabilir. Erkeklerde ilk akım idrar sık tercih edilirken kadınlarda vajinal sürüntü veya ilk akım idrarı uygun olabilir. Yara, boğaz veya rektum enfeksiyonları için farklı örnekler gerekebilir.
İdrar kültürüm negatifse klamidya veya gonore yok mudur?
Rutin idrar kültürünün negatif olması bu enfeksiyonları dışlamaz. Klamidya ve gonore araştırılması için uygun moleküler testler veya etkene özgü yöntemler gerekir. Devam eden yanma ve akıntıda hekiminiz ek test planlayabilir.
Ureaplasma veya Mycoplasma hominis pozitifliği mutlaka tedavi gerektirir mi?
Hayır. Bu mikroorganizmalar hastalık oluşturmadan bulunabilir. Sonuç, belirtiler ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir. Mycoplasma genitalium farklı bir etkendir ve aynı şekilde yorumlanmamalıdır.
CYBH PCR sonucu negatifse enfeksiyon kesin olarak dışlanır mı?
Hayır. Negatif sonuç, alınan örnekte araştırılan hedeflerin saptanmadığını gösterir. Çok erken test yapılması, uygun olmayan bölgeden örnek alınması veya panel dışındaki bir enfeksiyon nedeniyle ek değerlendirme gerekebilir.
Testim pozitif çıkarsa partnerim de değerlendirilmeli mi?
Klamidya, gonore ve trikomonas gibi enfeksiyonlarda partner değerlendirmesi ve gerektiğinde tedavi önemlidir. Ancak paneldeki her pozitiflik aynı yaklaşımı gerektirmez. Hekiminiz saptanan etkene göre sizin ve partnerinizin takip planını belirler.
CYBH testi fiyatı nedir ve sonuç ne zaman çıkar?
Wellcare Laboratuvarları’nda 12 hedefi araştıran CYBH PCR panelinin sonuçları 2 iş günü içinde hazır olur. Güncel test fiyatı, örnek alımı ve randevu hakkında Lefkoşa veya Girne şubelerimizden bilgi alabilirsiniz. HIV, hepatit ve sifiliz kan testleri gibi ek incelemeler ayrıca değerlendirilir.
Daha kapsamlı bir cinsel sağlık taraması yaptırabilir miyim?
Evet. CYBH PCR paneline ek olarak, kişisel risklerinize ve temas öykünüze göre HIV, sifiliz, hepatit B ve hepatit C gibi enfeksiyonlar için kan testleri planlanabilir. Daha kapsamlı cinsel sağlık taraması seçenekleri hakkında bilgi almak için Check-up Panellerimiz sayfasını inceleyebilir veya Wellcare şubelerimizle iletişime geçebilirsiniz. Size uygun testler ve test zamanlaması hekim değerlendirmesiyle belirlenir.