Diyabet Paketi
- Glukoz (Açlık)
- HbA1c
- HOMA-IR
- İnsülin
- Şeker yükleme testi
Diyabet Nedir?
Diyabet (şeker hastalığı), kandaki glukoz (şeker) seviyesinin normalin üzerine çıkmasıyla karakterize kronik bir metabolizma hastalığıdır. İnsülin hormonunun yetersiz salgılanması veya vücudun insülini etkili kullanamaması sonucunda gelişir.
Erken tanı ve uygun takip, diyabete bağlı kalp-damar hastalıkları, böbrek hasarı, görme kaybı ve sinir sistemi komplikasyonlarının önlenmesinde büyük önem taşır.
Prediyabet (gizli şeker) ise kan şekeri seviyelerinin normalden yüksek olduğu ancak henüz diyabet tanı kriterlerine ulaşmadığı durumdur. Bu dönemde alınacak önlemler, tip 2 diyabet gelişme riskini azaltabilir.
Diyabet Paketinde Hangi Testler Bulunur?
1. Açlık Kan Şekeri (Glukoz)
En az 8 saatlik açlık sonrasında kandaki glukoz seviyesini ölçer. Diyabet ve prediyabet taramasında kullanılan temel testlerden biridir.
2. HbA1c (Hemoglobin A1c)
Son yaklaşık 2–3 aylık ortalama kan şekeri düzeyini yansıtır. Diyabetin tanısında ve tanı konulmuş hastalarda kan şekeri kontrolünün değerlendirilmesinde kullanılır. Test için açlık gerekmez.
3. Açlık İnsülini
Pankreas tarafından salgılanan insülin hormonunun kandaki düzeyini ölçer. İnsülin üretimi ve metabolik durum hakkında ek bilgi sağlayabilir. Tek başına diyabet veya insülin direnci tanısı koydurmaz.
4. HOMA-IR (İnsülin Direnci)
Açlık kan şekeri ve açlık insülini kullanılarak hesaplanan bir değerdir. Vücudun insüline karşı duyarlılığını değerlendirmeye yardımcı olabilir.
HOMA-IR için herkes tarafından kabul edilmiş tek bir normal değer veya tanı sınırı bulunmamaktadır. Sonuçlar klinik bulgular ve kullanılan laboratuvar yöntemiyle birlikte değerlendirilmelidir.
5. Şeker Yükleme Testi (OGTT)
Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT), vücudun glukozu nasıl işlediğini değerlendirmek amacıyla uygulanır. Standart 75 gram glukoz yüklemesinden 2 saat sonra kan şekeri ölçülerek prediyabet ve diyabet araştırılır.
Normal, Prediyabet ve Diyabet Değerleri
Aşağıdaki değerler, ADA 2026 kılavuzuna göre gebe olmayan yetişkinler için kullanılan tanı sınırlarıdır.
| Test | Normal | Prediyabet | Diyabet |
|---|---|---|---|
| Açlık kan şekeri | 100 mg/dL altı | 100–125 mg/dL | ≥126 mg/dL |
| HbA1c | %5,7 altı | %5,7–6,4 | ≥%6,5 |
| 75 g OGTT (2. saat) | 140 mg/dL altı | 140–199 mg/dL | ≥200 mg/dL |
Önemli: Diyabet belirtileri bulunmayan kişilerde tanının doğrulanması için genellikle ikinci bir anormal test sonucu gereklidir. HOMA-IR ve açlık insülini, diyabet tanısı koymak için kullanılmaz.
Diyabet Testleri Kimlere Önerilir?
Diyabet taraması özellikle ailesinde diyabet öyküsü bulunan, fazla kilolu, hareketsiz yaşam süren, hipertansiyonu veya kolesterol yüksekliği olan kişilere önerilebilir. Ayrıca gebelik diyabeti öyküsü bulunan kadınlar ve 35 yaş üzerindeki yetişkinler için de değerlendirme önemlidir.
Diyabet Testleri Öncesinde Aç Kalmak Gerekir mi?
Açlık kan şekeri, açlık insülini ve HOMA-IR değerlendirmesi için en az 8 saatlik açlık gereklidir. HbA1c testi ise günün herhangi bir saatinde yapılabilir.
Şeker yükleme testi için özel hazırlık gerekebilir. Test öncesinde laboratuvarımızdan bilgi almanız önerilir.
Kuzey Kıbrıs'ta Diyabet Testlerini Nerede Yaptırabilirim?
Wellcare Laboratories olarak Lefkoşa ve Girne'deki laboratuvar şubelerimizde diyabet ve prediyabet değerlendirmesine yönelik test hizmetleri sunuyoruz.
ISO 15189 akreditasyonu kapsamındaki laboratuvar hizmetlerimizle doğru, güvenilir ve zamanında sonuçlar sunmayı hedefliyoruz.
Diyabet Testleri Hakkında
Sıkça Sorulan Sorular
Diyabeti öğrenmek için hangi testler yapılır?
Diyabet ve prediyabet değerlendirmesinde açlık kan şekeri, HbA1c veya 75 gram şeker yükleme testi (OGTT) kullanılabilir. Hangi testin uygun olduğu kişinin risklerine ve doktor değerlendirmesine göre belirlenir. Herkese bütün testlerin birlikte yapılması gerekmez.
Açlık kan şekeri kaç olmalı?
Açlık kan şekerinin 100 mg/dL’nin altında olması prediyabet sınırının altındadır. 100–125 mg/dL prediyabet, 126 mg/dL ve üzeri diyabet tanı sınırıdır. Belirgin şeker yüksekliği belirtileri bulunmuyorsa diyabet tanısı için sonuç doğrulanmalıdır.
HbA1c nedir, normal değeri kaçtır?
HbA1c, son yaklaşık 2–3 aylık ortalama kan şekeri düzeyini yansıtır. %5,7’nin altı normal, %5,7–6,4 prediyabet, %6,5 ve üzeri diyabet tanı aralığıdır. Diyabet tanısı bulunan kişilerde tedavi hedefi, tanı sınırlarından farklı olarak kişiye özel belirlenir.
Gizli şeker (prediyabet) nedir?
Prediyabet, kan şekerinin normalden yüksek olduğu ancak diyabet tanı sınırına ulaşmadığı durumdur. Çoğu zaman belirti vermez. Prediyabet saptanması mutlaka diyabet gelişeceği anlamına gelmez; uygun beslenme, düzenli hareket ve gerektiğinde kilo kaybı riski azaltabilir.
Diyabet testleri öncesinde aç kalmak gerekir mi?
Açlık kan şekeri ve açlık insülini ölçümü için en az 8 saat açlık gerekir; bu sürede su içilebilir. HbA1c için açlık gerekmez. OGTT öncesinde ise laboratuvarın hazırlık talimatlarına uyulmalıdır.
Şeker yükleme testi (OGTT) nasıl değerlendirilir?
Gebe olmayan yetişkinlerde 75 gram glukoz içildikten 2 saat sonra ölçülen kan şekeri değerlendirilir. 140 mg/dL’nin altı normal, 140–199 mg/dL prediyabet, 200 mg/dL ve üzeri diyabet tanı aralığıdır. Gebelikte farklı tanı sınırları kullanılır.
HOMA-IR yüksekliği diyabet olduğum anlamına gelir mi?
Hayır. Açlık glukozu ve açlık insüliniyle hesaplanan HOMA-IR, insülin direncinin değerlendirilmesine yardımcı olabilir; tek başına diyabet tanısı koydurmaz. Herkes için geçerli tek bir HOMA-IR sınırı bulunmadığından sonuç, laboratuvar yöntemi ve klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.
Tek bir yüksek sonuçla diyabet tanısı konur mu?
Belirgin hiperglisemi yoksa tanı için iki anormal sonuç gerekir. Bunlar aynı testin farklı zamanlarda tekrarlanmasıyla veya iki farklı testin tanı sınırını aşmasıyla elde edilebilir. Çok su içme, sık idrara çıkma ve açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtilerle birlikte belirgin şeker yüksekliği varsa doktor farklı değerlendirebilir.
Diyabet taraması kimlere, ne sıklıkla önerilir?
ADA, diğer riskleri bulunmayan yetişkinlerde taramanın 35 yaşında başlamasını önerir. Fazla kilo veya obeziteyle birlikte ailede diyabet, hipertansiyon ya da hareketsizlik gibi riskleri olanlarda daha erken değerlendirme düşünülebilir. Sonuçlar normalse genellikle üç yılda bir; prediyabet varsa yılda bir kontrol önerilir. Kişisel riskler bu aralığı değiştirebilir.
Kuzey Kıbrıs’ta diyabet testlerini nerede yaptırabilirim?
Wellcare Laboratories’in Lefkoşa’daki Wellcare Health Clinic ve Miracle Hastanesi, Girne’deki Medicalport Tunççevik Hastanesi şubelerinde diyabet değerlendirmesine yönelik testlerden yararlanabilirsiniz. Test seçimi, açlık süresi ve OGTT hazırlığı hakkında şubelerimizden bilgi alabilirsiniz.