Lösemi
Lösemi Nedir? Belirtileri, Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Lösemi, kan hücrelerinin üretildiği kemik iliğinde başlayan bir kanser grubudur. Anormal kan hücreleri çoğalarak sağlıklı kan hücrelerinin üretimini ve işlevini etkileyebilir. Löseminin farklı türleri vardır; belirtiler, hastalığın seyri ve tedavi yaklaşımı türe göre değişir.
Lösemi türleri nelerdir?
Lösemiler, hastalığın hangi kan hücresinden kaynaklandığına ve genellikle ne hızda ilerlediğine göre sınıflandırılır. Başlıca türleri şunlardır:
- Akut lenfoblastik lösemi (ALL)
- Akut miyeloid lösemi (AML)
- Kronik lenfositik lösemi (KLL/CLL)
- Kronik miyeloid lösemi (KML/CML)
“Akut” ve “kronik” ifadeleri hastalığın seyriyle ilgilidir. Bu sınıflandırma tek başına kişinin hastalığının nasıl ilerleyeceğini veya hangi tedaviden yarar göreceğini göstermez.
Lösemi belirtileri nelerdir?
Belirtiler löseminin türüne ve sağlıklı kan hücrelerinin ne ölçüde etkilendiğine bağlı olarak değişebilir. Görülebilecek belirtiler arasında şunlar bulunur:
- Süregelen yorgunluk, güçsüzlük, solukluk veya nefes darlığı
- Sık tekrarlayan ya da uzun süren enfeksiyonlar ve ateş
- Kolay morarma, burun veya diş eti kanaması, ciltte küçük kırmızı-mor noktalar
- Kemik veya eklem ağrısı
- Lenf bezlerinde şişlik
- Karında dolgunluk veya şişlik
- İştahsızlık, istemsiz kilo kaybı veya gece terlemesi
Bu yakınmalar lösemiye özgü değildir; enfeksiyonlar, kansızlık ve başka birçok durum da benzer belirtilere yol açabilir. Belirtiler tek başına lösemi tanısı koydurmaz.
Lösemi tanısı nasıl konur?
Tanı değerlendirmesi genellikle tam kan sayımı ve lökosit formülü ile başlar. Sonuçlarda anormallik görülmesi lösemi şüphesini artırabilir; ancak tam kan sayımı tek başına löseminin türünü veya kesin tanıyı belirlemez.
Doktorun değerlendirmesine göre kan yayması, kemik iliği aspirasyonu veya biyopsisi, akım sitometrisi ve kromozom ya da gen değişikliklerini inceleyen testler istenebilir. Bu incelemeler löseminin türünü belirlemeye ve tedavi planını oluşturmaya yardımcı olur. Gerekli testler kişiye ve şüphelenilen lösemi türüne göre değişir.
Lösemi nasıl tedavi edilir?
Tedavi; löseminin türüne, hastalık hücrelerinin özelliklerine, kişinin genel sağlık durumuna ve diğer klinik bulgulara göre hematoloji ekibi tarafından planlanır. Kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar, immünoterapi ve bazı hastalarda kök hücre nakli seçenekler arasında yer alabilir. Bazı kronik lösemi türlerinde, tedaviye hemen başlamak yerine düzenli takip uygun görülebilir. Her hasta için aynı tedavi yaklaşımı kullanılmaz.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Açıklanamayan ve devam eden yorgunluk, tekrarlayan enfeksiyonlar, kolay morarma veya kanama, uzun süren ateş ya da kan sayımında belirgin anormallik varsa doktor değerlendirmesi alınmalıdır. Şiddetli kanama, nefes darlığı veya kişinin genel durumunda hızlı kötüleşme varsa acil tıbbi yardım gerekir.
Sıkça sorulan sorular
Lösemi yalnızca çocuklarda mı görülür?
Hayır. Lösemi çocuklarda da yetişkinlerde de görülebilir; türlerin görülme sıklığı yaş gruplarına göre değişir.
Tam kan sayımı lösemi tanısı koyar mı?
Tam kan sayımı lösemi şüphesini ortaya çıkarabilir; kesin tanı ve türün belirlenmesi için doktorun uygun gördüğü ek incelemeler gerekebilir.
Yorgunluk veya morarma lösemi olduğum anlamına mı gelir?
Hayır. Bu belirtiler pek çok farklı nedenle görülebilir. Devam eden veya açıklanamayan belirtiler doktor tarafından değerlendirilmelidir.