Hipertiroidi Nedir ?
Hipertiroidi Nedir? Belirtileri, Testleri ve Tedavisi
Hipertiroidi, tiroid bezinin gereğinden fazla tiroid hormonu üretmesidir. Bu hormonların fazlalığı vücudun birçok işlevini hızlandırabilir. Tirotoksikoz, kanda tiroid hormonu fazlalığını tanımlayan daha geniş bir terimdir; tiroiditin hormonları kana salması gibi, bezin yeni hormon üretmediği durumlarda da görülebilir. Bu nedenle nedenin belirlenmesi tedavi seçimi açısından önemlidir.
Hipertiroidinin nedenleri nelerdir?
Hipertiroidiye yol açabilen başlıca durumlar şunlardır:
- Graves hastalığı: Bağışıklık sisteminin tiroid bezini fazla çalıştırdığı otoimmün hastalık.
- Toksik nodül veya çok nodüllü guatr: Tiroiddeki bir ya da daha fazla nodülün fazla hormon üretmesi.
- Tiroidit: Tiroid bezindeki iltihaplanma nedeniyle depolanmış hormonların kana geçmesi. Bazı tiroidit türleri geçici olabilir.
- Tiroid hormonu içeren ilaçların gereğinden fazla alınması.
Her neden aynı tedaviyle yönetilmez. Örneğin tiroidit kaynaklı hormon yüksekliğinde, hormon üretimini azaltan ilaçlar uygun olmayabilir.
Belirtileri nelerdir?
Hipertiroidi belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Görülebilecek yakınmalar arasında şunlar bulunur:
- Çarpıntı veya hızlı kalp atımı
- Ellerde titreme
- Sıcağa tahammülsüzlük ve terleme
- İştah artışına rağmen kilo kaybı
- Huzursuzluk, kaygı veya uyku güçlüğü
- Kas güçsüzlüğü ve yorgunluk
- Sık dışkılama
- Adet düzeninde değişiklik
- Boyunda tiroid bezinin büyümesi
Graves hastalığında gözlerde kuruluk, rahatsızlık veya belirginleşme de görülebilir. Bu belirtiler başka sağlık sorunlarında da ortaya çıkabileceğinden tanı için doktor değerlendirmesi ve uygun testler gerekir.
Hipertiroidi tanısı nasıl konur?
Değerlendirme genellikle TSH testiyle başlar. Hipertiroidide TSH çoğunlukla düşük olur; serbest T4 (FT4) ve serbest T3 (FT3) düzeyleri tanıyı ve hormon fazlalığının derecesini değerlendirmeye yardımcı olur. Bazı kişilerde FT4 normal olsa da T3 yüksek olabilir. Test sonuçları belirtiler, muayene ve kullanılan ilaçlarla birlikte yorumlanmalıdır. Tiroid fonksiyon testi adı verilen kan testi ile hormon düzeyleri kontrol edilerek tanı konabilir.
Nedeni belirlemek için doktor TSH reseptör antikoru (TRAb/TSI) gibi antikor testleri isteyebilir. Bulgulara göre tiroid ultrasonu veya başka görüntüleme incelemeleri de gerekebilir. Her hastada tüm testlerin yapılması gerekmez.
Hipertiroidi nasıl tedavi edilir?
Tedavi, hormon yüksekliğinin nedenine, şiddetine, kişinin yaşına ve diğer sağlık durumlarına göre planlanır. Antitiroid ilaçlar, belirtileri kontrol etmeye yardımcı ilaçlar, radyoaktif iyot tedavisi veya cerrahi seçenekler arasındadır. Her tedavi her neden için uygun değildir; takip kan testleriyle sürdürülür.
Gebelikte veya gebelik planı varsa doktor bilgilendirilmelidir. Radyoaktif iyot tedavisi gebelikte kullanılmaz; ilaç seçimi ve takip endokrinoloji ve kadın doğum uzmanlarıyla birlikte planlanabilir.
Hipertiroidi için hangi kan testleri yapılır?
Doktorun değerlendirmesine göre TSH, FT4 ve FT3 testleri; bazı durumlarda ise tiroid antikorları istenebilir. Wellcare Laboratories’de tiroid fonksiyonlarını değerlendiren kan testleri için örnek verilebilir. Hangi testlerin gerekli olduğu klinik duruma göre belirlenir.
Sıkça sorulan sorular
TSH düşükse hipertiroidi olduğum kesin midir?
Hayır. Düşük TSH, tiroid hormon testleri ve klinik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir. Bazı durumlarda düşük TSH’nin nedeni hipertiroidi olmayabilir.
Hipertiroidi ile tirotoksikoz aynı şey midir?
Tam olarak değil. Hipertiroidi, tiroid bezinin fazla hormon üretmesidir. Tirotoksikoz ise farklı nedenlerle kanda tiroid hormonu fazlalığı bulunmasını tanımlar.
Hipertiroidi tedavi edilmezse ne olabilir?
Uzun süre kontrolsüz kalan hipertiroidi kalp ritmini ve kemik sağlığını etkileyebilir. Çarpıntı, hızlı nabız veya belirgin kötüleşme varsa sağlık uzmanına başvurun. Çok hızlı kalp atımıyla birlikte yüksek ateş, bilinç bulanıklığı veya ağır kusma gelişirse acil tıbbi yardım alın.