Guatr
Guatr Nedir?
Guatr, tiroid bezinin normalden büyük olmasıdır. Tiroid bezi boynun ön tarafında, nefes borusunun önünde yer alır. Büyüme bezin tamamında olabilir veya bir ya da daha fazla nodül şeklinde görülebilir.
Guatrın varlığı, tiroid bezinin fazla ya da az çalıştığını tek başına göstermez. Tiroid hormonları normal, yüksek veya düşük olabilir. Bu nedenle guatrın boyutu ve yapısı kadar hormon işlevi ve büyümenin nedeni de değerlendirilir.
Guatrın nedenleri nelerdir?
Guatrın nedenleri, iyot alımı ve bölgesel özelliklere göre değişebilir. Olası nedenler arasında şunlar bulunur:
- İyot eksikliği
- Hashimoto tiroiditi veya Graves hastalığı gibi otoimmün tiroid hastalıkları
- Tek nodül veya çok sayıda nodül
- Tiroiditler
- Bazı ilaçlar ve daha seyrek olarak başka tiroid hastalıkları
Nodüllerin çoğu iyi huyludur; ancak nodülün değerlendirilmesi ultrason özelliklerine, boyutuna, klinik risklere ve gerektiğinde biyopsi sonucuna göre yapılır.
Guatrın çeşitleri nelerdir?
- Diffüz guatr: Tiroid bezinin tamamı büyümüştür; belirgin nodül olmayabilir.
- Nodüllü guatr: Bezde bir veya daha fazla nodül bulunur.
- Multinodüler guatr: Tiroidde birden fazla nodül vardır.
“Zehirli guatr” ifadesi, guatrın kendisinden ziyade tiroidin fazla hormon ürettiği durumu anlatmak için kullanılır. Guatr normal hormon düzeyleriyle veya hipotiroidiyle birlikte de görülebilir.
Belirtileri nelerdir?
Küçük guatrlar çoğu zaman belirti vermez. Tiroid bezi belirgin büyüdüğünde boyunda şişlik, baskı hissi, yutma güçlüğü, öksürük veya nefes almada zorlanma görülebilir.
Hormon düzeyleri değişmişse çarpıntı, titreme, terleme, kilo değişimi, üşüme, halsizlik veya kabızlık gibi belirtiler de eşlik edebilir. Bu yakınmalar guatrın kendisinden değil, altta yatan tiroid işlev bozukluğundan kaynaklanabilir. Boyundaki şişlik hızla büyüyorsa, ses kısıklığı veya nefes alma/yutma güçlüğü varsa doktor değerlendirmesi alınmalıdır.
Guatr nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme genellikle doktor muayenesi ve kan testleriyle başlar. TSH ölçümü tiroid işlevini değerlendirmede temel testtir; sonuca ve klinik duruma göre serbest T4 (FT4), T3 ve tiroid antikorları istenebilir.
Tiroid ultrasonu, bezin boyutunu ve nodüllerin yapısal özelliklerini inceler. Her nodül için biyopsi gerekmez; ince iğne aspirasyon biyopsisi kararı nodülün ultrason risk özellikleri, boyutu ve klinik değerlendirmeye göre verilir. Tiroid sintigrafisi ise özellikle TSH düşük olduğunda veya hormon üreten nodül şüphesinde kullanılabilir; her guatr veya nodülde rutin olarak yapılmaz.
Wellcare Laboratories’de TSH ve tiroid hormon testleri için kan örneği verilebilir. Hangi testlerin gerekli olduğunu doktorunuz klinik bulgularınıza göre belirler.
Guatr tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi, guatrın nedenine, boyutuna, hormon düzeylerine, belirtilere ve nodüllerin değerlendirme sonuçlarına göre seçilir. Küçük, belirti vermeyen ve incelemelerde düşük riskli bulunan guatrlar bazen tedavi başlanmadan izlenebilir.
Nedene göre tedavi veya takip seçenekleri arasında tiroid işlev bozukluğuna yönelik ilaçlar, radyoaktif iyot, cerrahi veya düzenli ultrason takibi bulunabilir. Radyoaktif iyot ve cerrahi her guatr türü için uygun değildir. Cerrahi sonrası tiroid bezinin tamamı çıkarılmışsa levotiroksin kullanımı gerekebilir. Tedavi kararı endokrinoloji ve gerektiğinde tiroid cerrahisi uzmanlarıyla birlikte verilir.