Tekrarlayan İdrar Yolu Enfeksiyonu

Tekrarlayan İdrar Yolu Enfeksiyonu: Nedenleri ve Korunma Yolları
İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve aniden idrar yapma ihtiyacı sık görülen idrar yolu enfeksiyonu belirtileridir. Bu şikâyetler kısa aralıklarla tekrarlıyorsa nedenini araştırmak ve uygun korunma yöntemini belirlemek önemlidir.
Ne zaman tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu denir?
Son 6 ayda en az 2 veya son 12 ayda en az 3 sistit atağı yaşanması, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu olarak tanımlanır. Tanının mümkün olduğunca idrar kültürüyle doğrulanması önerilir.
Neden tekrarlayabilir?
İdrar yolu enfeksiyonlarının çoğuna bağırsak çevresinde doğal olarak bulunabilen bakterilerin idrar yoluna ulaşması neden olur. Bu durum her zaman yetersiz hijyen anlamına gelmez.
Tekrarlama olasılığını etkileyebilecek bazı durumlar şunlardır:
- Cinsel ilişkinin ardından şikâyetlerin başlaması veya sperm öldürücü ürün kullanımı
- Menopoz sonrasında östrojen düzeyinin azalması ve vajinal dokulardaki değişiklikler
- Mesanenin tam boşalamaması, idrar kaçırma veya pelvik organ sarkması
- Böbrek taşı ya da idrar yolunda yapısal veya işlevsel bir sorun
- Diyabet, bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar veya idrar sondası kullanımı
- Daha önce sık idrar yolu enfeksiyonu geçirmiş olmak
Bazı kişilerde ise belirgin bir neden saptanamayabilir.
Tanı için neden idrar kültürü önemlidir?
Tekrarlayan şikâyetlerde, mümkünse antibiyotiğe başlamadan önce verilen idrar kültürü, enfeksiyona neden olan bakteriyi ve etkili olabilecek antibiyotikleri belirlemeye yardımcı olur. Böylece gereksiz veya uygun olmayan antibiyotik kullanımının önüne geçilebilir. Örnek verirken temiz orta akım idrar alınması önemlidir.
Kültür negatif olduğu hâlde yanma ve sık idrara çıkma sürüyorsa, benzer belirtilere yol açabilen vajinal enfeksiyonlar, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, mesane ağrı sendromu veya taş gibi başka nedenler doktor tarafından değerlendirilebilir.
Tekrarlayan enfeksiyonu olan herkese sistoskopi veya görüntüleme yapılması gerekmez. Bu incelemeler; taş, tıkanıklık veya başka bir sorun şüphesi varsa doktor tarafından planlanır.
Tekrarlama riskini azaltmak için neler yapılabilir?
- Yeterli sıvı alın. Özellikle gün içinde az su içen, menopoz öncesi kadınlarda sıvı alımını artırmanın atakları azaltabileceğine dair kanıt vardır. Ancak kalp veya böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlamanız varsa doktorunuza danışın.
- Sperm öldürücü ürünleri gözden geçirin. Bu ürünler bazı kişilerde enfeksiyon riskini artırabilir; alternatif korunma yöntemlerini doktorunuzla konuşabilirsiniz.
- Menopoz sonrası şikâyetleri doktorunuzla paylaşın. Uygun kişilerde vajinal östrojen tedavisi tekrarlayan sistitleri önlemeye yardımcı olabilir. Bu tedavi doktor önerisiyle kullanılmalıdır.
- İdrarınızı uzun süre tutmamaya çalışın. Cinsel ilişkiden sonra idrar yapmak ve tuvalet alışkanlıklarıyla ilgili öneriler düşük riskli olabilir; ancak bu davranışların koruyuculuğuna dair kanıt sınırlıdır.
- Vajinal duş ve parfümlü genital ürünlerden kaçının. Bunlar tahrişe yol açabilir. Temizlik için vajina içine ürün uygulamak gerekmez.
- Koruyucu ilaçları kendi kendinize başlamayın. Ataklar devam ediyorsa doktor, kişisel duruma göre ilaçsız seçenekleri veya seçilmiş kişilerde koruyucu tedaviyi değerlendirebilir. D-mannoz gibi takviyelerin yararına dair kanıtlar kesin değildir.
Ne zaman gecikmeden tıbbi yardım alınmalı?
Ateş, titreme, yan veya bel ağrısı, bulantı-kusma varsa enfeksiyon böbreklere ilerlemiş olabilir ve hızlı değerlendirme gerekir. Gebelikte idrar yolu enfeksiyonu şüphesinde de sağlık profesyoneline başvurun.
Wellcare Laboratuvarları’nda idrar tahlili ve idrar kültürü yapılabilir. Özellikle tekrarlayan şikâyetlerde, test sonucu doktor değerlendirmesiyle birlikte ele alınmalı; antibiyotik tedavisi kültür ve klinik duruma göre planlanmalıdır.
