Kreatinin ve eGFR

Kreatinin ve eGFR

Kreatinin ve eGFR Böbrek Sağlığı Hakkında Ne Söyler?

Böbrekler kandaki atık maddeleri süzer ve vücudun sıvı-elektrolit dengesini korumaya yardımcı olur. Böbrek sağlığını değerlendirmek için kan ve idrar testleri birlikte kullanılabilir. En sık bakılanlar kreatinin, eGFR, idrar albümini ve tam idrar tahlilidir.

 

Kreatinin ve eGFR arasındaki fark nedir?

Kreatinin, kasların normal çalışması sırasında oluşan bir atık maddedir. Böbrekler kreatinini kandan süzer. Kanda kreatinin yükselmesi böbreklerin süzme işlevinde azalma olabileceğini düşündürebilir; ancak sonuç kas kütlesi, beslenme ve bazı ilaçlardan da etkilenebilir.

eGFR (tahmini glomerüler filtrasyon hızı), böbreklerin kanı ne ölçüde süzdüğünü tahmin eden hesaplanmış bir değerdir. Genellikle kan kreatinini ve kişiye ait bazı bilgiler kullanılarak hesaplanır. Bu nedenle kreatinin tek başına değerlendirilmek yerine eGFR ile birlikte yorumlanır. 

 

eGFR düşükse ne anlama gelir?

Düşük eGFR, böbreklerin süzme kapasitesinde azalma olabileceğini gösterir. Tek bir düşük sonuçla kronik böbrek hastalığı tanısı konulmaz; sonuç yakın zamanda gelişen bir hastalık veya akut böbrek hasarı gibi geçici durumlarla ilişkili olabilir.

Kronik böbrek hastalığı değerlendirmesinde böbrek işlevindeki azalma veya böbrek hasarını gösteren bulguların genellikle en az üç ay sürmesi aranır. eGFR’nin 60’ın altında kalması ya da eGFR daha yüksek olsa bile kalıcı albümin kaçağı veya başka böbrek hasarı bulgularının bulunması değerlendirme gerektirir.

 

İdrar albümini neyi gösterir?

Albümin, kanda bulunan bir proteindir. Sağlıklı böbrekler bu proteinin büyük kısmını idrara geçirmez. İdrarda albümin saptanması böbrek filtrelerinde etkilenmenin erken bir işareti olabilir; bu durum eGFR normal görünürken de ortaya çıkabilir.

İdrar albümin/kreatinin oranı (UACR veya ACR), idrardaki albümini idrar kreatininine oranlayarak ölçer. Bu oran, idrarın yoğunluğundaki değişiklikleri hesaba kattığı için tek başına idrar albümini ölçümünden daha kullanışlıdır. UACR’nin 30 mg/g üzerinde olması artmış albümin atılımına işaret edebilir; sonuç klinik durumla birlikte değerlendirilir. Sabah ilk idrar örneği tercih edilir, ancak uygun olduğunda gün içinde alınan örnek de kullanılabilir. 

 

Tam idrar tahlili ile idrar albümin testi aynı mıdır?

Hayır. Tam idrar tahlili, idrarın genel özelliklerini ve örneğin kan, protein, glukoz, lökosit gibi bulguları değerlendirmeye yardımcı olur. Gerektiğinde mikroskobik inceleme de yapılabilir.

UACR ise özellikle idrardaki albümin miktarını daha hassas ve sayısal olarak değerlendiren ayrı bir testtir. Tam idrar tahlilinin normal olması, risk durumuna göre UACR yapılmasına gerek olmadığı anlamına gelmeyebilir. Böbrek değerlendirmesinde hekim bu testlerden birini veya ikisini isteyebilir. 

TestÖrnekTemel olarak neyi değerlendirir?
KreatininKanKanda biriken kas kaynaklı atık maddeyi
eGFRKan sonucundan hesaplanırBöbreklerin tahmini süzme kapasitesini
UACR/ACRİdrarİdrara albümin kaçağını
Tam idrar tahliliİdrarKan, protein, lökosit ve diğer genel idrar bulgularını

 

Bu testler kimlere ve hangi durumlarda istenir?

Kronik böbrek hastalığı erken dönemde belirti vermeyebilir. Bu nedenle özellikle diyabeti, yüksek tansiyonu, kalp-damar hastalığı, geçirilmiş akut böbrek hasarı veya ailede böbrek hastalığı öyküsü olan kişilerde doktor böbrek testleri isteyebilir. İdrarda kan veya protein görülmesi ya da böbrekleri etkileyebilecek bazı ilaçların uzun süre kullanılması da değerlendirme nedeni olabilir. 

Böbrek sağlığı yalnızca kreatinin veya eGFR sonucuna bakılarak değerlendirilmez. Kan ve idrar sonuçları, önceki testler, kullanılan ilaçlar ve kişinin sağlık öyküsü birlikte ele alınır. Bazı durumlarda testlerin tekrarlanması, kan tahlilleri veya görüntüleme gerekebilir.

Wellcare Laboratories’de kreatinin, eGFR, idrar albümin/kreatinin oranı ve tam idrar tahlili yapılmaktadır. Test sonuçlarınızı hekiminizle birlikte değerlendirmeniz önerilir.

Popüler Makaleler