Karaciğer fonksiyon testleri

ALT, AST, GGT ve Bilirubin Yüksekliği Ne Anlama Gelir?
ALT, AST, GGT ve bilirubin, karaciğer ve safra yollarının değerlendirilmesinde kullanılan kan testleridir. Sonuçlardan biri yüksek çıktığında bu durum tek başına belirli bir hastalığı göstermez. Testler birlikte; kişinin şikâyetleri, sağlık öyküsü, kullandığı ilaçlar ve laboratuvarın referans aralıklarıyla değerlendirilir.
Bu testler neyi gösterir?
Halk arasında “karaciğer fonksiyon testleri” olarak bilinen bu testlerin bazıları karaciğer hücrelerindeki etkilenmeyi, bazıları ise karaciğerin bilirubini işleme ve atma sürecini değerlendirmeye yardımcı olur. Karaciğerin protein üretme ve pıhtılaşma faktörlerini oluşturma kapasitesi için albumin ve protrombin zamanı/INR gibi sonuçlar da gerekebilir.
| Test | Genel olarak ne hakkında bilgi verir? |
|---|---|
| ALT | Karaciğer hücreleri etkilendiğinde yükselebilir. Karaciğerle ilişkisi AST’ye göre daha belirgindir. |
| AST | Karaciğer hücreleri etkilendiğinde yükselebilir; kas gibi karaciğer dışındaki dokular da AST içerir. |
| GGT | Karaciğer ve safra yollarıyla ilgili değerlendirmede kullanılır. Tek başına yüksek olması nedeni belirlemez. |
| Bilirubin | Eski kırmızı kan hücrelerinin yıkımıyla oluşan ve karaciğerin işleyip vücuttan uzaklaştırdığı bir maddedir. Yüksekliği sarılığa yol açabilir. |
ALT ve AST yüksekliği neden olur?
ALT ve AST yüksekliği; karaciğer yağlanması, viral hepatitler, alkol kullanımı, bazı ilaçlar veya bitkisel ürünler ve bağışıklık sistemiyle ilişkili karaciğer hastalıkları gibi farklı nedenlerle görülebilir. Yoğun egzersiz ya da kas hasarı da özellikle AST düzeyini etkileyebilir. AST/ALT oranı değerlendirmeye katkı sağlayabilir, ancak tek başına tanı koydurmaz.
GGT yüksekliği ne anlama gelir?
GGT, safra yollarını ve karaciğer kaynaklı değişiklikleri değerlendirmeye yardımcı olur. Özellikle ALP de yüksekse, yüksekliğin karaciğer veya safra yollarıyla ilişkili olabileceğini değerlendirmede kullanılabilir. Alkol, bazı ilaçlar ve çeşitli sağlık sorunları GGT düzeyini etkileyebilir. GGT yüksekliği tek başına alkol kullanımını veya belirli bir karaciğer hastalığını kanıtlamaz.
Bilirubin yüksekliği ne anlama gelir?
Bilirubin yükseldiğinde ciltte ve göz aklarında sararma, idrar renginde koyulaşma veya dışkı renginde açılma görülebilir. Karaciğer hastalıkları ve safra akışını engelleyen durumlar olası nedenler arasındadır. Bilirubinin doğrudan ve dolaylı türleri farklı nedenlere işaret edebileceğinden, doktor gerekli gördüğünde bunları ayrı ayrı inceleyebilir. Kırmızı kan hücrelerinin normalden fazla yıkılması da bilirubini yükseltebilir.
Karaciğer testleri hangi durumlarda istenir?
Doktor; sarılık, koyu renkli idrar, açık renkli dışkı, kaşıntı, karın ağrısı, bulantı veya açıklanamayan yorgunluk gibi yakınmalarda bu testleri isteyebilir. Hepatit riski, karaciğer hastalığı öyküsü, bazı ilaçların kullanımı ve karaciğeri etkileyebilecek hastalıkların takibi de test gerektirebilir. Karaciğer testleri bazı rutin sağlık kontrollerinde de yapılır.
Sonuçlar nasıl değerlendirilir?
Hekim sonuçları tek tek ele almak yerine ALT, AST, GGT, ALP ve bilirubin gibi değerlerin birlikte oluşturduğu örüntüye bakar. Yüksekliğin düzeyi, testlerin zaman içindeki değişimi, belirtiler ve kullanılan ilaçlar da değerlendirmeyi etkiler. Gerekirse ek kan testleri veya görüntüleme istenebilir. Hafif bir yükseklik her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez; normal sonuçlar da bazı karaciğer hastalıklarını tamamen dışlamaz.
Sonuçlarınız yüksekse ilaç veya takviyelerinizi doktorunuza danışmadan kesmeyin ve yalnızca tek bir değere bakarak tanı koymaya çalışmayın. Sarılık, bilinç bulanıklığı, şiddetli karın ağrısı veya tekrarlayan kusma varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme alın.
Wellcare Laboratories’de ALT, AST, GGT ve bilirubin testleri yapılmaktadır. Sonuçların klinik bilgiler ve diğer laboratuvar bulgularıyla birlikte hekim tarafından değerlendirilmesi önerilir.
