Hepatit B tedavisi almam gerekiyor mu ?
HBsAg Pozitifliği Ne Anlama Gelir?
Kan testinizde HBsAg pozitif saptanması, vücudunuzda Hepatit B virüsünün bulunduğunu gösterir. Hepatit B, karaciğeri etkileyen viral bir enfeksiyondur. Bazı kişilerde kısa süreli yani akut enfeksiyon şeklinde seyrederken, bazı kişilerde 6 aydan uzun sürerek kronik Hepatit B enfeksiyonuna dönüşebilir.
HBsAg pozitifliği, tek başına hastalığın aktif olup olmadığını göstermez. Bu nedenle doktorunuzun isteyeceği ek kan testleri ve karaciğer değerlendirmeleri ile enfeksiyonun durumu belirlenmelidir.
Hepatit B Ne Kadar Sık Görülür?
Hepatit B dünyada önemli bir halk sağlığı sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2022 yılında dünyada yaklaşık 254 milyon kişi kronik Hepatit B enfeksiyonu ile yaşamaktaydı ve her yıl yaklaşık 1,2 milyon yeni enfeksiyon gelişmektedir. Aynı yıl Hepatit B’ye bağlı olarak yaklaşık 1,1 milyon ölüm meydana gelmiştir; bu ölümlerin çoğu siroz ve karaciğer kanseri nedeniyle gerçekleşmiştir.
Bu nedenle HBsAg pozitif saptanan kişilerin düzenli takip edilmesi, gerekli durumlarda tedavi başlanması ve aile bireylerinin aşılanması büyük önem taşır.
Hepatit B Nasıl Bulaşır?
Hepatit B virüsü, enfekte kişinin kanı ve bazı vücut sıvıları ile bulaşabilir. En sık bulaş yolları şunlardır:
Anneden bebeğe doğum sırasında bulaş, özellikle yüksek riskli bölgelerde en önemli bulaş yollarından biridir. Ayrıca çocukluk döneminde yakın temasla da bulaş olabilir.
Erişkinlerde bulaş; korunmasız cinsel ilişki, ortak enjektör kullanımı, steril olmayan dövme veya piercing uygulamaları, kesici-delici alet yaralanmaları, enfekte kanla temas ve sağlık hizmetleri sırasında uygun olmayan uygulamalarla gerçekleşebilir.
Hepatit B; tokalaşmak, sarılmak, aynı ortamda bulunmak, aynı tabaktan yemek yemek veya öksürük-hapşırık yoluyla bulaşmaz.
Hepatit B Belirti Verir mi?
Hepatit B enfeksiyonu olan birçok kişi, özellikle kronik dönemde, hiçbir belirti hissetmeyebilir. Bu nedenle kişi kendisini sağlıklı hissetse bile virüs karaciğerde sessizce hasara yol açabilir.
Akut dönemde bazı kişilerde şu belirtiler görülebilir:
- Halsizlik ve yorgunluk
- Bulantı veya kusma
- Karın ağrısı
- İştahsızlık
- Koyu renkli idrar
- Gözlerde ve ciltte sararma
- Eklem veya kas ağrıları
Belirti olmaması, hastalığın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle HBsAg pozitif kişilerin düzenli doktor kontrolünde olması gerekir.
Tedavi Edilmezse Ne Olabilir?
Kronik Hepatit B bazı kişilerde yıllar içinde karaciğerde ilerleyici hasara neden olabilir. Tedavi ve düzenli takip yapılmadığında şu komplikasyonlar gelişebilir:
Karaciğer iltihabı ve hasarı: Virüs karaciğerde uzun süreli iltihaba yol açabilir.
Fibrozis ve siroz: Karaciğerde sertleşme ve kalıcı hasar gelişebilir.
Karaciğer yetmezliği: İleri evrede karaciğer görevlerini yerine getiremeyebilir.
Karaciğer kanseri: Kronik Hepatit B, hepatoselüler karsinom adı verilen primer karaciğer kanseri riskini artırır.
Dünya Sağlık Örgütü, Hepatit B’ye bağlı ölümlerin büyük kısmının siroz ve karaciğer kanseri nedeniyle olduğunu bildirmektedir.
Taşıyıcı ile Aktif Hasta Arasındaki Fark Nedir?
Halk arasında “taşıyıcı” kelimesi sık kullanılsa da her HBsAg pozitif kişi aynı durumda değildir. Hepatit B enfeksiyonunun hangi evrede olduğunu anlamak için ek testler yapılmalıdır.
İnaktif Taşıyıcı / İnaktif Hepatit B Enfeksiyonu
Bu durumda virüs vücutta bulunur ancak çoğu zaman karaciğerde belirgin aktif hasar yoktur. Genellikle:
- Karaciğer enzimleri normaldir
- Virüs miktarı düşüktür
- Karaciğerde aktif iltihap bulgusu yoktur veya çok azdır
- Hemen ilaç tedavisi gerekmeyebilir
Ancak bu kişiler tamamen “önemsiz” kabul edilmez. Çünkü hastalık zaman içinde aktif hale gelebilir. Bu nedenle düzenli takip gereklidir.
Aktif Kronik Hepatit B
Bu durumda virüs karaciğerde aktif iltihaplanmaya ve hasara yol açabilir. Genellikle:
- HBV DNA yani virüs miktarı yüksek olabilir
- ALT/AST gibi karaciğer enzimleri yükselebilir
- Karaciğerde fibrozis veya siroz gelişme riski artabilir
- Tedavi gerekebilir
Aktif hastalarda tedavi kararı; kan testleri, virüs miktarı, karaciğer enzimleri, yaş, aile öyküsü, karaciğer ultrasonu, elastografi ve gerekirse diğer değerlendirmelerle birlikte verilir.
Her HBsAg Pozitif Kişi Tedavi Almalı mı?
Hayır. HBsAg pozitif olan her kişiye hemen ilaç tedavisi başlanmaz. Bazı kişiler yalnızca düzenli takip edilirken, bazı kişilerin antiviral tedavi alması gerekir.
Tedavi kararı kişiye özeldir. Doktorunuz şu değerlendirmeleri yapabilir:
- HBsAg, HBeAg, anti-HBe gibi Hepatit B testleri
- HBV DNA düzeyi
- ALT, AST ve diğer karaciğer testleri
- Karaciğer ultrasonu
- Elastografi ile karaciğer sertliği ölçümü
- Gerekirse Hepatit D, Hepatit C ve HIV testleri
- Ailede karaciğer kanseri veya siroz öyküsü
Dünya Sağlık Örgütü’nün 2024 Hepatit B kılavuzları, tanı ve tedaviye erişimi artırmak amacıyla tedavi kriterlerinin sadeleştirilmesini ve daha fazla hastanın uygun şekilde değerlendirilmesini önermektedir.
Hepatit B Tedavisi Var mı?
Evet. Kronik Hepatit B, ağızdan alınan antiviral ilaçlarla kontrol altına alınabilir. En sık kullanılan ilaçlar arasında tenofovir ve entekavir bulunur. Bu ilaçlar virüsü baskılayarak karaciğer hasarının ilerlemesini yavaşlatabilir, siroz ve karaciğer kanseri riskini azaltabilir ve uzun dönem sağkalımı iyileştirebilir.
Tedavi, virüsü tamamen vücuttan temizlemeyebilir; ancak hastalığın kontrol altına alınmasında çok etkilidir. Tedaviye başlayan bazı hastaların ilaçlarını uzun süre, bazen ömür boyu kullanması gerekebilir. Tedaviye başlama, değiştirme veya bırakma kararı mutlaka doktor kontrolünde verilmelidir.
Aşılanma Neden Çok Önemlidir?
Hepatit B, aşı ile önlenebilen bir enfeksiyondur. Hepatit B aşısı güvenli ve etkilidir. Dünya Sağlık Örgütü, tüm bebeklere doğumdan sonra mümkün olan en kısa sürede, tercihen ilk 24 saat içinde Hepatit B aşısı yapılmasını önermektedir. Daha sonra aşı şeması tamamlanmalıdır.
Aşı özellikle şu kişiler için çok önemlidir:
- HBsAg pozitif kişinin eşi veya partneri
- Aynı evde yaşayan aile bireyleri
- HBsAg pozitif anneden doğan bebekler
- Sağlık çalışanları
- Kan veya vücut sıvıları ile temas riski olan kişiler
- Daha önce aşılanmamış erişkinler
HBsAg pozitif kişinin yakınları test edilmeli; bağışık olmayan kişiler aşılanmalıdır.
HBsAg Pozitif Kişiler Nelere Dikkat Etmeli?
HBsAg pozitif kişiler düzenli doktor takibine gitmeli ve önerilen testleri yaptırmalıdır. Alkol kullanımından kaçınmak, karaciğere zarar verebilecek ilaçları doktor önerisi olmadan kullanmamak ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarına dikkat etmek önemlidir.
Kan bağışı yapılmamalıdır. Diş fırçası, tıraş bıçağı, tırnak makası gibi kanla temas edebilecek kişisel eşyalar başkalarıyla paylaşılmamalıdır. Cinsel partnerin bağışıklık durumu bilinmiyorsa korunma yöntemleri kullanılmalıdır.
Hamilelik durumunda mutlaka doktora bilgi verilmelidir. Uygun takip, annenin değerlendirilmesi, gerekirse antiviral tedavi ve bebeğe doğumdan hemen sonra aşı uygulanması ile anneden bebeğe bulaş büyük ölçüde önlenebilir.
Unutmayın
HBsAg pozitif olmak, mutlaka ağır hasta olduğunuz anlamına gelmez. Ancak bu sonuç, düzenli takip gerektiren önemli bir bulgudur.
Hepatit B kontrol altına alınabilen ve aşı ile önlenebilen bir hastalıktır. Erken tanı, düzenli takip, gerekli durumlarda tedavi ve yakınların aşılanması ile siroz ve karaciğer kanseri gibi ciddi sonuçların önüne geçilebilir.