Τι είναι ο ίκτερος των νεογνών;

Τι είναι ο ίκτερος;

Ο ίκτερος των νεογνών είναι μια κατάσταση που εμφανίζεται στα δύο τρίτα των μωρών, υποχωρεί από μόνη της, αλλά ενδέχεται παρ' όλα αυτά να οδηγήσει σε σοβαρές καταστάσεις. Καθώς ο ίκτερος εντείνεται, η αλλαγή χρώματος εμφανίζεται διαδοχικά στο πρόσωπο, στον κορμό, στα χέρια και στα πόδια και τέλος στις παλάμες και στα πέλματα. Η ύφεση, αντίθετα, παρατηρείται από τα πόδια προς το κεφάλι και τελευταίο υποχωρεί το κιτρίνισμα του λευκού των ματιών.

Το κρίσιμο σημείο είναι να κριθεί ποιο μωρό παρουσιάζει επίπεδο ίκτερου που απαιτεί θεραπεία. Για να τεθεί η διάγνωση, η παρακολούθηση πρέπει οπωσδήποτε να γίνεται από επαγγελματία υγείας.

Η πάθηση αυτή διακρίνεται σε δύο κατηγορίες: φυσιολογικό και παθολογικό ίκτερο. Τα επίπεδα χολερυθρίνης αξιολογούνται λαμβάνοντας υπόψη την εβδομάδα γέννησης του μωρού, την ηλικία του σε ημέρες και τους παράγοντες κινδύνου. Έτσι αποφασίζεται αν ο ίκτερος είναι παθολογικός ή όχι.

Είδη ίκτερου

Ο φυσιολογικός ίκτερος ξεκινά 2-4 ημέρες μετά τη γέννηση και συνήθως υποχωρεί από μόνος του σε 7-10 ημέρες χωρίς να απαιτείται θεραπεία. Η χολερυθρίνη στο αίμα του εμβρύου μέσα στη μήτρα δεν βλάπτει το έμβρυο, επειδή περνά μέσω του πλακούντα στο αίμα της μητέρας, μεταβολίζεται στο ήπαρ της και αποβάλλεται από τον οργανισμό.

Η χολερυθρίνη στο αίμα του μωρού αρχίζει να αυξάνεται σταδιακά μετά τη γέννηση και αυτή η παροδική κατάσταση ονομάζεται φυσιολογικός ίκτερος. Ενώ για πολλά μωρά ο φυσιολογικός ίκτερος μπορεί να παρέλθει χωρίς θεραπεία, κατά την περίοδο αυτή είναι απαραίτητη η τακτική παρακολούθηση από γιατρό.

Ο παθολογικός ίκτερος εμφανίζεται συχνά αμέσως μετά τη γέννηση και είναι μια κατάσταση που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Αυτού του τύπου ο ίκτερος μπορεί να οφείλεται σε ασυμβατότητα αίματος μεταξύ μητέρας και μωρού, σε λοιμώξεις που πέρασε η μητέρα κατά την εγκυμοσύνη, σε φάρμακα που έλαβε η μητέρα ή σε συγγενή έλλειψη ορισμένων ουσιών στο μωρό.

Επιπλέον, η κατάσταση που ορίζεται ως “παρατεταμένος ίκτερος” αναφέρεται σε ίκτερο που διαρκεί περισσότερο από δύο εβδομάδες στα τελειόμηνα και περισσότερο από τρεις εβδομάδες στα πρόωρα νεογνά. Η κατάσταση αυτή χρειάζεται λεπτομερή αξιολόγηση και διερεύνηση των αιτίων της. Στον παρατεταμένο ίκτερο πρέπει να μετράται και η άμεση χολερυθρίνη· αν τα κόπρανα είναι ανοιχτόχρωμα ή τα ούρα σκουρόχρωμα, απευθυνθείτε αμέσως σε γιατρό.

 

Ποια είναι τα αίτια του ίκτερου;

Πολλοί παράγοντες, όπως γενετικά αίτια, ανεπαρκής διατροφή, πρόωρος ή καθυστερημένος τοκετός, παίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση του ίκτερου των νεογνών. Σε αυτό το σημείο, οι γονείς πρέπει να είναι προσεκτικοί και να απευθύνονται αμέσως σε γιατρό μόλις παρατηρήσουν συμπτώματα. 

Ο ίκτερος των νεογνών είναι ένας τύπος ίκτερου που προκύπτει όταν αυξάνεται η ουσία «χολερυθρίνη» στο αίμα και συσσωρεύεται σε περιοχές όπως το δέρμα, το εσωτερικό των παρειών και το λευκό των ματιών. Αυτό εκδηλώνεται ως κιτρίνισμα στο χρώμα του δέρματος και των ματιών του μωρού.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για τον ίκτερο;

Τα μωρά που ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου για ίκτερο νεογνών είναι τα εξής:

1. Πρόωρα νεογνά,
2. Μωρά με πρόβλημα θηλασμού, τα οποία κατά συνέπεια δεν τρέφονται επαρκώς,
3. Μωρά με ασυμβατότητα αίματος με τη μητέρα,
4. Μωρά με αιμορραγία κάτω από το τριχωτό της κεφαλής κατά τον τοκετό,
5. Μωρά στα οποία διαπιστώθηκε ίκτερος τις πρώτες 24 ώρες,
6. Μωρά μητέρων με διαβήτη,
7. Μωρά με ίκτερο που διαρκεί περισσότερο από δύο εβδομάδες,
8. Μωρά των οποίων τα μεγαλύτερα αδέλφια είχαν ίκτερο στη βρεφική ηλικία σε βαθμό που απαίτησε φωτοθεραπεία.
9. Τα μωρά με ανεπάρκεια G6PD ή με οικογενειακό ιστορικό ευισμού (φαβισμού) διατρέχουν κίνδυνο σοβαρού ίκτερου· πρέπει να παρακολουθούνται στενά.

 

Ποια είναι τα συμπτώματα του ίκτερου των νεογνών;

Ο ίκτερος των νεογνών ξεκινά από το πρόσωπο και στη συνέχεια κιτρινίζει και το λευκό των ματιών. Καθώς αυξάνεται η χολερυθρίνη στο αίμα, το κιτρίνισμα εξαπλώνεται διαδοχικά προς το στήθος, την κοιλιά, τα χέρια και τα πόδια.

1. Το κίτρινο χρώμα του δέρματος φαίνεται καλύτερα στο φως της ημέρας ή κάτω από λαμπτήρα φθορισμού.
2. Όταν πιεστεί ελαφρά με το δάχτυλο το δέρμα της μύτης ή της κοιλιάς και αφαιρεθεί το δάχτυλο, το κίτρινο χρώμα γίνεται πιο εμφανές. Ο ίκτερος στο δέρμα του μωρού σκουραίνει και γίνεται όλο και πιο έντονος.
3. Το μωρό με ίκτερο έχει μεγαλύτερη τάση για ύπνο και θηλάζει λιγότερο.
4. Αν παρατηρηθεί ίκτερος στην κοιλιά, στα χέρια και στα πόδια του μωρού, σε συνδυασμό με υπερβολικό ύπνο και ελαττωμένο θηλασμό, οι γονείς πρέπει να απευθυνθούν αμέσως σε γιατρό, ανεξάρτητα από το πόσων ημερών είναι το μωρό. Διότι τα συμπτώματα αυτά μπορεί να υποδεικνύουν ότι το επίπεδο της χολερυθρίνης έχει αυξηθεί.

 

 

Πώς διαγιγνώσκεται ο ίκτερος των νεογνών;

Στα νεογνά είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι γονείς να αντιληφθούν τον ίκτερο και να απευθυνθούν σε γιατρό, ώστε να διευκρινιστεί η διάγνωση και, αν χρειάζεται, να ξεκινήσει η θεραπεία· σε περίπτωση καθυστέρησης στη θεραπεία του ίκτερου μπορεί να εμφανιστεί στο μωρό μια νόσος που ονομάζεται κερνίκτερος και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο νευρικό σύστημα.

Στις εξετάσεις που γίνονται στα νεογνά προσδιορίζεται η ασυμβατότητα αίματος ΑΒ0 και Rh μεταξύ μητέρας και μωρού και το μωρό παρακολουθείται λόγω του κινδύνου πρώιμου ίκτερου. Πριν από το εξιτήριο ελέγχονται η γενική αίματος και τα επίπεδα ίκτερου των μωρών. Σε περίπτωση υποψίας ίκτερου η χολερυθρίνη στο αίμα μπορεί να μετρηθεί σύντομα με λίγες σταγόνες αίμα από τη φτέρνα.

 

Πώς γίνεται η θεραπεία του ίκτερου των νεογνών;

Η ανάγκη για θεραπεία καθορίζεται με βάση 3 παραμέτρους: το βάρος του μωρού, την ηλικία του σε ημέρες και το επίπεδο της χολερυθρίνης στο αίμα. Ο παιδίατρος αποφασίζει αν χρειάζεται θεραπεία λαμβάνοντας υπόψη τις παραμέτρους αυτές.

Ο ίκτερος των νεογνών συνήθως υποχωρεί από μόνος του εντός δύο εβδομάδων. Ωστόσο, κατά την περίοδο αυτή είναι σημαντική η κατάλληλη παρακολούθηση από τον γιατρό.

Εάν το επίπεδο της χολερυθρίνης είναι υψηλό, το μωρό υποβάλλεται σε φωτοθεραπεία, δηλαδή σε θεραπεία με φως κάτω από ειδικές λάμπες που εκπέμπουν φως συγκεκριμένου μήκους κύματος, η οποία ονομάζεται “φωτοθεραπεία”. Το φως αυτό επιτρέπει στη χολερυθρίνη που προκαλεί τον ίκτερο να διαλυθεί στα ούρα και να αποβληθεί από τον οργανισμό.

Η φωτοθεραπεία δεν βλάπτει με κανέναν τρόπο το μωρό. Τα μάτια του μωρού καλύπτονται ώστε να μην υποστούν βλάβη από το φως. Ως παρενέργεια μπορεί μερικές φορές να παρατηρηθούν ερυθρά εξανθήματα στο δέρμα, μαύρισμα ή συχνές και υδαρείς κενώσεις.

Στα μωρά των οποίων η χολερυθρίνη έχει αυξηθεί πολύ λόγω ασυμβατότητας ομάδας αίματος, ενδέχεται να χρειαστεί ανταλλακτική μετάγγιση αίματος. Για την πρόληψη του ίκτερου, ο θηλασμός με μητρικό γάλα είναι σημαντικός. Για τον λόγο αυτό, ο θηλασμός πρέπει να ξεκινά όσο το δυνατόν νωρίτερα, κατά προτίμηση την πρώτη ώρα μετά τη γέννηση.