Εξέταση PSA
Τι είναι η εξέταση PSA; Τι σημαίνει το αυξημένο PSA;
Το PSA (ειδικό προστατικό αντιγόνο) είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται από τον προστάτη και μπορεί να μετρηθεί και στο αίμα. Η εξέταση PSA από μόνη της δεν θέτει τη διάγνωση καρκίνου του προστάτη. Αυξημένο PSA μπορεί να παρατηρηθεί στον καρκίνο του προστάτη, αλλά μπορεί επίσης να οφείλεται σε μη καρκινικές καταστάσεις, όπως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη, η φλεγμονή ή η λοίμωξη του προστάτη. Σε ορισμένες περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη, το PSA μπορεί να μην είναι αυξημένο.
Γιατί γίνεται η εξέταση PSA;
Η μέτρηση του PSA μπορεί να ζητηθεί για δύο διαφορετικούς σκοπούς:
- Αξιολόγηση για έγκαιρη διάγνωση: Για να βοηθήσει στην εκτίμηση του κινδύνου καρκίνου του προστάτη σε άτομα χωρίς συμπτώματα.
- Διαγνωστική αξιολόγηση και παρακολούθηση: Λόγω ενοχλημάτων κατά την ούρηση, ευρημάτων κατά την κλινική εξέταση ή προηγούμενων αποτελεσμάτων PSA, καθώς και για παρακολούθηση μετά τη διάγνωση ή τη θεραπεία πάθησης του προστάτη.
Η απόφαση για προσυμπτωματικό έλεγχο λαμβάνεται εξατομικευμένα. Οι AUA/SUO και η Ευρωπαϊκή Ουρολογική Εταιρεία τονίζουν τη σημασία της ενημέρωσης σχετικά με την εξέταση PSA και της από κοινού λήψης απόφασης με τον γιατρό. Η USPSTF συνιστά, στις ηλικίες 55–69 ετών, η απόφαση για προσυμπτωματικό έλεγχο να λαμβάνεται εξατομικευμένα μεταξύ του ατόμου και του γιατρού του, ενώ στις ηλικίες 70 ετών και άνω συνιστά να μη διενεργείται προσυμπτωματικός έλεγχος ρουτίνας με PSA. Λόγω των διαφορετικών κατευθυντήριων οδηγιών και των ατομικών κινδύνων, δεν υπάρχει μία ενιαία ηλικία έναρξης ή συχνότητα εξέτασης που να ισχύει για όλους.
Το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη, ιδιαίτερα η παρουσία της νόσου σε συγγενή πρώτου βαθμού, ορισμένες κληρονομικές γονιδιακές μεταβολές ή το ατομικό ιατρικό ιστορικό μπορεί να αποτελέσουν λόγο για αξιολόγηση σε μικρότερη ηλικία. Τα πιθανά οφέλη της εξέτασης και οι συνέπειες που ενδέχεται να οδηγήσουν σε περιττές περαιτέρω εξετάσεις, βιοψία ή θεραπεία πρέπει να συζητούνται με τον γιατρό.
Το αυξημένο PSA σημαίνει πάντα καρκίνο;
Όχι. Το PSA μπορεί επίσης να αυξηθεί λόγω καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη, φλεγμονής του προστάτη ή ουρολοίμωξης. Ορισμένοι πρόσφατοι χειρισμοί στον προστάτη ή στο ουροποιητικό σύστημα μπορεί επίσης να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Καθώς φάρμακα όπως η φιναστερίδη και η δουταστερίδη μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα του PSA, ο γιατρός πρέπει να ενημερώνεται για τα φάρμακα που λαμβάνετε.
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο όριο «φυσιολογικής τιμής» του PSA που να ισχύει για όλους. Το αποτέλεσμα αξιολογείται σε συνδυασμό με την ηλικία, τον όγκο του προστάτη, τις προηγούμενες μετρήσεις, τα συμπτώματα και άλλες κλινικές πληροφορίες. Εάν το PSA βρεθεί αυξημένο για πρώτη φορά, μπορεί να χρειαστεί επανάληψη της μέτρησης υπό κατάλληλες συνθήκες. Η EAU συνιστά, σε ασυμπτωματικά άτομα με PSA εντός συγκεκριμένου εύρους τιμών, να επαναλαμβάνεται η μέτρηση πριν από τη διενέργεια πρόσθετων εξετάσεων.
Τι πρέπει να προσέξετε πριν από την εξέταση PSA;
Για τη μέτρηση του PSA λαμβάνεται δείγμα αίματος. Ο γιατρός πρέπει να ενημερώνεται για συμπτώματα που μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα, για πρόσφατη ουρολοίμωξη ή χειρισμούς στον προστάτη ή στο ουροποιητικό σύστημα, καθώς και για τα φάρμακα που λαμβάνετε. Εάν ζητήσει επανάληψη της εξέτασης, μπορεί να προτιμήσει το ίδιο εργαστήριο και παρόμοιες συνθήκες εξέτασης, ώστε να μπορούν να συγκριθούν οι δύο μετρήσεις.
Ποιες εξετάσεις μπορούν να γίνουν σε περίπτωση αυξημένου PSA;
Ο γιατρός αξιολογεί το αποτέλεσμα του PSA σε συνδυασμό με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης. Εάν χρειαστεί, μπορεί να προγραμματιστούν επανάληψη της μέτρησης PSA, πρόσθετες εξετάσεις αίματος, όπως ο λόγος ελεύθερου/ολικού PSA, κλινική εξέταση του προστάτη ή μαγνητική τομογραφία του προστάτη. Το αν απαιτείται βιοψία αποφασίζεται από τον ουρολόγο μετά από αυτές τις αξιολογήσεις. Το αυξημένο PSA από μόνο του δεν σημαίνει ότι απαιτείται βιοψία ή ότι υπάρχει διάγνωση καρκίνου.
Συχνές ερωτήσεις
Η εξέταση PSA δείχνει με βεβαιότητα τον καρκίνο του προστάτη;
Όχι. Το PSA είναι μια εξέταση αίματος που βοηθά στην αξιολόγηση· το αποτέλεσμα από μόνο του δεν θέτει τη διάγνωση καρκίνου ούτε αποκλείει πλήρως τον καρκίνο.
Εάν το PSA μου είναι αυξημένο, έχω οπωσδήποτε καρκίνο του προστάτη;
Όχι. Μη καρκινικές αιτίες, όπως η υπερπλασία του προστάτη, η φλεγμονή ή η λοίμωξη, μπορούν επίσης να αυξήσουν το PSA. Το αποτέλεσμα πρέπει να αξιολογηθεί από τον γιατρό.
Εάν το PSA είναι χαμηλό, είναι βέβαιο ότι δεν υπάρχει καρκίνος του προστάτη;
Όχι. Το χαμηλό PSA μπορεί να μειώνει την πιθανότητα καρκίνου, αλλά από μόνο του δεν τον αποκλείει.
Σε ποια ηλικία ή πόσο συχνά πρέπει να γίνεται η εξέταση PSA;
Η απόφαση αυτή λαμβάνεται από κοινού με τον γιατρό, ανάλογα με την ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, τους ατομικούς κινδύνους και τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αξιολογεί τα οφέλη και τις πιθανές βλάβες της εξέτασης. Δεν υπάρχει σταθερό μεσοδιάστημα εξετάσεων που να ισχύει για όλους.
Μπορεί να γίνει εξέταση PSA στα Wellcare Laboratories;
Μπορείτε να δώσετε δείγμα αίματος για την εξέταση PSA στα υποκαταστήματά μας στη Λευκωσία και την Κερύνεια. Για την κλινική αξιολόγηση του αποτελέσματος και την ανάγκη περαιτέρω εξετάσεων, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.